Iedereen houdt vooroordelen in stand. Niet in de laatste plaats die over zichzelf. Hoe kan dit? Dit zijn de twee redenen; behandel iemand als een prinsesje en hij of zij zal zich daar ook naar gaan gedragen. Dit bevestigt jouw vermoeden dat die persoon in dat hokje past. Zet je oogkleppen af en creëer het besef dat mensen uniek zijn, en dat hun identiteit veel meer behelst dan dat ene hokje.

De wereld bestaat uit een eindeloze stroom informatie. Om deze informatie behapbaar te maken, delen we dit op in hokjes. We hoeven niet langer bewust alle losse kenmerken van een persoon af te gaan om tot een conclusie te komen. Dit zou veel te veel tijd in beslag nemen. In een split second plakken we iemand een labeltje op, en adresseren we slechts één van diens identiteiten. Heel handig om jezelf in rap tempo door de wereld te bewegen, maar funest voor de persoon tegenover je. Dit is té kort door de bocht, want je bent natuurlijk veel meer dan alléén vrouw, Marokkaanse of millennial.

Bovendien hou je de hokjesgeest op deze manier in stand! Want mensen hebben de neiging zich te gaan gedragen congruent aan de manier hoe ze behandeld worden. Behandel iemand als een prinsesje, dan gaat die zich ook gedragen als een prinsesje. Voordat we hier iets aan kunnen doen, moeten wij eerst weten waaróm dit gebeurt.

Je activeert de identiteit

Natuurlijk wordt het individu beïnvloed door de groepen waar hij of zij uit komt. De sociale identiteitstheorie van onderzoekers Tajfel en Turner (1979) betoogt dat de identiteit is opgebouwd uit een persoonlijk en een sociaal deel. De persoonlijke identiteit wordt gevormd door je voorkeuren, doelen en gedragspatronen. Verschillende aspecten van de persoonlijke identiteit erven we van onze ouders. Daartegenover staat dat het individu ook gevormd wordt door relaties met anderen. Hierbij gaat het om de groepen waar een individu deel van uitmaakt of zichzelf in indeelt, bijvoorbeeld geslacht, etniciteit, sociale klasse, familie en cultuur. Dit wordt de sociale identiteit genoemd. Identiteit is dus een complex samengesteld beweegbaar fenomeen dat voortdurend gevormd en hervormd wordt door de groepen waar je voor langere of kortere tijd deel van uitmaakt. Je etnische groep, familie of geloof is dus wel een beïnvloeder, maar één van de vele!

Omdat je dus niet slechts één identiteit hebt, is het mogelijk om een bepaalde identiteit te activeren. Stel je maar eens voor hoe anders je op werk bent, dan wanneer je bij moeder op bezoek gaat. Ook al ben je ondertussen 40, kruip je toch stiekem weer in de identiteit ‘zoon’ of ‘dochter’. En het is dus ook mogelijk om op de werkvloer deze identiteiten te activeren.

De selffulfilling prophecy

Als jij dus iemand behandelt op basis van één identiteit, of dat nou je Marokkaanse etniciteit, jouw rol als ouder of je identiteit als vrouw is, dan activeer je deze identiteit. Je gaat je hier onbewust ook naar gedragen. Zoals men zaait zo zal men oogsten. Binnen de psychologie wordt dit fenomeen de selffulfilling prophecy genoemd. Je spreekt hiervan als iemands definitie van een situatie (die erg kort door de bocht is) gedrag bij de ander oproept waardoor die onjuiste definitie waarheid wordt.

‘Hamza el Ammoudi werkt bij een groot adviesbureau in Delft. Zijn nieuwe leidinggevende maakt een verdeling van nieuwe projecten. Hamza mag een lastige klant van een collega overnemen: “door zijn Marokkaanse achtergrond is hij vast gewend om een grote mond te hebben”. Hamza reageert met een directe en gevatte opmerking. “Zie je wel” denkt de nieuwe leidinggevende.’

Op deze manier creëer je een cirkelredenering waardoor jouw vooroordelen en ‘hokjesdenken’ alleen maar verder gesterkt worden. De kunst van oordeelloos denken zit in het doorbreken van dit patroon.

Pak álle identiteiten mee

Maar hoe moet je hier dan mee omgaan? Het begint bij bewustwording en erkenning dat mensen meer zijn dat dat ene hokje waar je ze in plaatst. Bewustwording van onze vooroordelen kan ons helpen om onze denkwijze te verbreden en de vooroordelen te verkleinen. Want een individu is natuurlijk geen vertegenwoordiger van een groep. Bewustwording hiervan helpt om nieuwsgierig te zijn naar de individuele kenmerken van een mens. Je moet álle identiteiten, kwaliteiten en kenmerken meenemen. Door deze oprechte nieuwsgierigheid kunnen we verbanden zoeken tussen onszelf en andere individuen en merken we dat we veel meer gemeen hebben dan we vooraf denken! Een geweldige illustratie vind je in deze klassieker. En het helpt ons natuurlijk mensen in te zetten op waar zij steengoed in zijn. Zo werken we samen aan het vergroten van talenten in organisaties.

‘Hamza el Ammoudi werkt bij een groot adviesbureau in Delft. Zijn nieuwe leidinggevende nodigt hem uit voor een gesprek en vraagt naar zijn werkzaamheden, kwaliteiten en ontwikkelpunten. Na een week wordt een verdeling gemaakt van de nieuwe projecten. Hamza wordt onderdeel van het team dat zich richt op een nieuw project rond gasvoorzieningen. Zijn leidinggevende weet dat Hamza graag bezig is met complexe materie en oog heeft voor details.’

 

Verder lezen?

https://www.lagerweij.nl/leider-identiteit/

http://www.hrzone.nl/leiderschap/leiderschap-artikelen/entry/het-is-nooit-eenzaam-aan-de-top

 

 

 

 

 

Jitze Reeder

Gepost door Jitze Reeder

Jitze Reeder maakt potentie vrij bij bedrijven en personen. Zijn jarenlange ervaring als communicatiestrateeg en merkbouwer in binnen- en buitenland zet hij nu in in het HR-veld. Als commercieel directeur en senior consultant bij Lagerweij, richt hij zich het formuleren van een collectieve ambitie, het positioneren van de leiders van morgen en het betrekken van bevlogen mensen. Lagerweij is het HR-adviesbureau voor maximaal mens effect op uw organisatiedoelen. Wij verzorgen al meer dan 20 jaar assessments, coaching, training en advies voor organisaties die vertrouwen op hun menselijk kapitaal. Samen met u ontwikkelen onze specialisten programma’s voor duurzame effectiviteit, doelgericht leiderschap en nieuwe vormen van samenwerking. Altijd op basis van harde data en een waarderende benadering. Want hoe uitdagend uw organisatiedoel ook is, uiteindelijk maakt een unieke menselijke eigenschap het verschil. Dat noemen wij Het Mens Effect.

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.