Hoeveel mensen werken thuis en wat zijn de voor- en nadelen?

Met de coronacrisis is er een nieuwe werkelijkheid ontstaan waarin werken vanuit huis in plaats van op kantoor voor veel mensen ‘het nieuwe normaal’ zal zijn. Nu is thuiswerken op zichzelf niets nieuws, sterker nog, het is jarenlang gepropageerd als ‘Het Nieuwe Werken’ (HNW). Dat zou ons niet alleen zou verlossen van fileleed maar ook ogen voor een efficiëntere inzet van personeel, meer productiviteit, minder energiekosten en een lager ziekteverzuim.

Thuiswerken is inderdaad van de grond gekomen. Het CBS schatte dat in 2015 1,1 miljoen mensen ‘gewoonlijk’ en 1,8 miljoen mensen ‘incidenteel’ thuiswerken – dat is resp. 14% en 22% van de werkzame beroepsbevolking. Tezamen dus 36%, ruim een derde van alle werkenden in Nederland. De top-5 beroepsbeoefenaars die het vaakst gewoonlijk in of vanuit huis werken bestaat bijna geheel uit zelfstandigen. Het gaat daarbij om auteurs en kunstenaars, (ICT-) specialisten, adviseurs op het gebied van marketing, PR en sales en specialisten in bedrijfsbeheer en administratie.

Bij de meest recente Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden [1] uit 2019 gaf 37% aan ook doorgaans vanuit thuis te werken, gemiddeld genomen ging het om ruim 6 uur per week. Alhoewel relatief veel mensen ook vanuit hun eigen huis werken is het aantal uren bescheiden; thuiswerken wordt er dus vooral naast gedaan. Dit is ten gevolge van de coronacrisis ingrijpend veranderd. Hoe ingrijpend weten we niet precies maar omdat veel kantoren en locaties zijn gesloten werken veel meer mensen dan gebruikelijk noodgedwongen vanuit huis. En het zou goed kunnen zijn dat thuiswerken ook na de coronacrisis voor veel mensen een blijvende realiteit zal zijn.

Uit wetenschappelijk onderzoek [2] naar thuiswerken is gebleken dat dit zowel een aantal voor- als nadelen voor de betrokkene kan hebben.

Voordelen

  • Rustige werkplek (weinig interrupties, minder afleiding en betere concentratie)
  • Minder ziekteverzuim
  • Betere werk-thuis balans (meer aandacht voor gezin)
  • Meer regelmogelijkheden (vrijheid en zelfstandigheid) bij het uitvoeren van het werk
  • Minder reistijd

Nadelen

  • Slechtere fysieke en ergonomische werkplek, minder goede arbeidsmiddelen (toegang tot bestanden, snel internet)
  •  Meer klachten aan arm, nek en schouders (KANS)
  • Minder duidelijke scheiding tussen werk en privé
  • Sociale isolatie
  • Minder goed herstel (ontkoppeling)
  • Structureel overwerk

Uiteraard is niet alles onderzocht, zo jou je ook kunnen vermoeden dat thuiswerken misschien aanleiding tot verveling geeft of juist voor meer afwisseling in het werk zorgt, of dat thuiswerkers een duidelijke dagstructuur en aansturing door de leiding missen. Verder spreken onderzoeken elkaar soms ook tegen en vinden sommige onderzoeken bijvoorbeeld een positief effect van thuiswerken op relatie met andere gezinsleden en andere een negatief effect.

Verder is het van belang om te beseffen dat de effecten van thuiswerken verschillen afhankelijk van de persoon in kwestie. Mensen die bijvoorbeeld over een grote mate van zelfdiscipline en aanpassingsvermogen beschikken zullen minder nadelen en meer voordelen van thuiswerken ervaren dan mensen die sterk sociaal georiënteerd zijn of een neiging tot werkverslaving hebben.


Doe mee en ontvang een persoonlijke rapportage. GO >>>


Het belang van monitoring

Om het psychosociale welzijn van medewerkers – ook bij thuiswerken – op peil te houden is het belangrijk om regelmatig goede, betrouwbare informatie te verkrijgen over hoe het met hen gaat. Met deze informatie kan de organisatie waar nodig bijsturen en krijgt de individuele medewerker zicht zijn/haar eigen mentale energie en kan naar aanleiding daarvan zelf actie ondernemen. Hoe staat het momenteel met mijn mentale energie? Gaat het beter of slechter met me of is er niets veranderd? Wat zijn mijn energievreters en energiegevers? Wat is mijn persoonlijke kwetsbaarheid en welke persoonlijke hulpbronnen kan ik mobiliseren? Hoe staat het met mijn gezondheid, werktevredenheid en werkprestatie?

Op deze en andere vragen geeft de Thuiswerk Monitor antwoord; een korte online vragenlijst die in 5 tot 10 minuten kan worden ingevuld. Bovendien geeft de Thuiswerk Monitor ook tips over hoe het beter kan. Door de Thuiswerk Monitor regelmatig in te vullen en de resultaten met die van de vorige keer te vergelijken kunnen trends inzichtelijk worden gemaakt. Dat allemaal met als doel om het psychosociale welzijn op peil te houden en in te kunnen grijpen wanneer het de verkeerde kant op dreigt te gaan.

Het theoretische raamwerk van de Thuiswerk Monitor

De Thuiswerk Monitor is gebaseerd op het Job-Demands Resources (JD-R) model [3], dat eveneens ten grondslag ligt aan het EnergieKompas [4]. Inmiddels heeft talloos wetenschappelijk onderzoek [5] het JD-R model bevestigd en het is daarom niet verwonderlijk dat het momenteel het meest gebruikte theoretische raamwerk is in de psychologie van arbeid en gezondheid.

De basisgedachte van het JD-R model is dat iedere werksituatie – dus ook de thuiswerksituatie – negatieve en positieve aspecten bevat. Het omgaan met negatieve aspecten – oftewel stressoren – kost veel energie en kan met name wanneer er geen compensatie door positieve aspecten plaatsvindt leiden tot burn-out (mentale uitputting en cynisme). Positieve aspecten – oftewel energiebronnen – zijn daarentegen motiverend en leiden juist tot bevlogenheid, dat wil zeggen vitaliteit, toewijding en betrokkenheid. Burn-out en bevlogenheid kunnen worden gezien als twee tegengestelde polen van mentale energie. Bij burn-out is er sprake van een gebrek aan mentale energie, terwijl bevlogen mensen juist over veel mentale energie beschikken.

Daarnaast zijn er ook persoonlijke verschillen die maken dat de een beter en de ander juist minder goed kan omgaan met – in dit geval – de thuiswerksituatie. In het eerste geval spreken we van persoonlijke hulpbronnen en in het tweede geval van persoonlijke kwetsbaarheden. Deze persoonsfactoren bepalen mede of iemand over veel of juist weinig mentale energie beschikt. Tenslotte heeft burn-out negatieve gevolgen voor de gezondheid, arbeidstevredenheid en de (thuis)werkprestatie, terwijl bevlogenheid juist een positief effect heeft.

Inhoud van de Thuiswerk Monitor

De Thuiswerk Monitor bevat naast twee indicatoren voor mentale energie (burn-out en bevlogenheid) de meest belangrijke stressoren, energiebronnen, persoonsfactoren en gevolgen die een rol spelen bij thuiswerken. Deze zijn zowel geselecteerd op basis van wetenschappelijk onderzoek (zie de bovenstaande voor- en nadelen) als op basis van praktijkervaring. In totaal gaat het om 13 stressoren, 9 energiebronnen, 5 persoonsfactoren en 8 mogelijke gevolgen. De Thuiswerk Monitor bestaat uit 64 vragen, die in ca. 10 minuten ingevuld kunnen worden. Over een aantal onderwerpen wordt slechts één vraag wordt gesteld en alleen daar waar niet anders kan worden er zijn meerdere vragen gesteld. Op die manier wordt er zoveel mogelijk informatie aan de hand van zo weinig mogelijk vragen verzameld, waardoor de Thuiswerk Monitor een efficiënt online instrument is.

 

Gebruik van de Thuiswerk Monitor door thuiswerkers, coaches en organisaties

Zoals hierboven is aangegeven is de Thuiswerk Monitor vooral bedoeld als instrument om het psychosociale welzijn van medewerkers te monitoren. Dat wil dus zeggen dat de online vragenlijst op met regelmatige afstanden – bijvoorbeeld eens per twee of drie weken – ingevuld zou moeten worden om zodoende een beeld te krijgen van de ontwikkeling van het welzijn in de tijd. Persoonsfactoren veranderen niet of nauwelijks en zijn tamelijk stabiel, zeker over perioden van minder dan een jaar en hoeven dus alleen maar de eerste keer gemeten te worden. Stressoren, energiebronnen, mentale energie en de gevolgen daarvan kunnen daarentegen wel degelijk veranderen met het verstrijken van de tijd en moeten dus goed in de gaten worden gehouden.

Onmiddellijk na het invullen van de Thuiswerk Monitor wordt een individueel rapport gegenereerd waarin de scores op alle onderdelen staan vermeld. Op basis van dit rapport kan worden nagegaan welke stressoren en energiebronnen ten opzichte van de vorige keer zijn toe- of afgenomen, of het niveau van mentale energie mentale is veranderd en hoe het staat met de gevolgen daarvan. De Thuiswerk Monitor geeft ook concrete tips voor verbetering; hoe de stressoren en de eigen kwetsbaarheid te verminderen en de persoonlijke hulpbronnen en energiebronnen te versterken, waardoor er meer mentale energie vrijkomt. En hoe ervoor te zorgen dat er zo min mogelijk negatieve gevolgen van thuiswerken optreden voor de gezondheid, het werkplezier en de werkprestatie.

Organisaties krijgen door middel van een dashboard gedetailleerd inzicht in:

  1. hoe het momenteel met het psychosociale welzijn van medewerkers staat;
  2. hoe dat zich heeft ontwikkeld;
  3. waar extra aandacht of bijsturing nodig is en;
  4. of de eerder ondernomen initiatieven ter verbetering toereikend zijn.

Ook kan de Thuiswerk Monitor door coaches worden ingezet om:

  1. aan het begin van een traject een goede indruk te krijgen van waar de pijn precies zit (assessment);
  2. periodiek de voortgang in een traject in beeld te brengen (monitoring) en op basis daarvan bij te sturen.

De Thuiswerk Monitor is dus een efficiënt instrument dat veel relevante informatie genereert op basis van relatief weinig inspanning. Bovendien geeft de Thuiswerk Monitor een systematisch en compleet beeld van alle mogelijke factoren die een rol kunnen spelen bij eventuele problemen met thuiswerken. Omdat er ook positieve aspecten worden uitgevraagd ontstaat er niet alleen een gebalanceerd beeld, maar is de Thuiswerk Monitor ook plezieriger in te vullen dan een vragenlijst die uitsluitend en alleen over negatieve ervaringen gaat.

De Thuiswerk Monitor wordt weliswaar individueel ingevuld, maar de gegevens van meerdere personen kunnen ook worden gecombineerd, zodat een breder beeld ontstaat van bijvoorbeeld een hele afdeling of organisatie. Uiteraard wordt daarbij de anonimiteit gerespecteerd en zijn de groepsresultaten nooit herleidbaar tot de individuele personen die de Thuiswerk Monitor hebben ingevuld. Groepsgewijze rapportages zijn interessant voor organisaties en leidinggevenden die willen weten hoe het gesteld is met het psychosociale welzijn van hun medewerkers en die willen weten hoe zij hen effectief bij werken vanuit huis kunnen ondersteunen.

“Hoe houd jij je thuiswerk-balans in orde? Doe de Thuiswerk Monitor en draag bij aan kennis over thuiswerken in corona-tijden. Wij ontwikkelden de afgelopen weken een Thuiswerk Monitor. Dit instrument wordt momenteel getest. Doe nu gratis mee, breng je thuiswerk-balans in kaart en ontvang tips om die te verbeteren! Deel de link ook met anderen, die zijn ook vast ook geïnteresseerd in hoe ze gezond en productief vanuit huis kunnen werken”.

Doe mee en ontvang een persoonlijke rapportage. GO >>>


Links & bronnen

[1] Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden

[2] Wetenschappelijk onderzoek naar thuiswerken

[3] De Thuiswerk Monitor is gebaseerd op het Job-Demands Resources (JD-R) model

[4] Het EnergieKompas

[5] Talloos wetenschappelijk onderzoek heeft het JD-R model bevestigd

[x] De thuiswerkmonitor

[xx] Hoe verder na de coronacrisis?

[xxx] Leidinggevenden leren nu los te laten

Wilmar Schaufeli

Gepost door Wilmar Schaufeli

Wilmar Schaufeli is toonaangevend hoogleraar Arbeids- en Organisatiepsychologie. Hij schreef meer dan 500 artikelen en hoort bij de top 1% meest geciteerde wetenschappers in de psychologie. Doet tientallen jaren onderzoek naar burn-out en bevlogenheid. Hij is tevens partner en adviseur bij Triple i Human Capital (3ihc.nl) en initiator van het EnergieKompas.nl.