Een onderzoek door OAZ en HRcommunity

Er zijn de afgelopen tijd een hoop veranderingen in gang gezet op het gebied van opleiden en leren. Bij de meeste organisaties was dit onvermijdelijk door de nieuwe omstandigheden die werken tijdens COVID-19 met zich mee hebben gebracht. Voor OAZ en HRcommunity was dit een goede aanleiding om een onderzoek uit te voeren naar de gevolgen van deze ontwikkelingen voor opleiden en leren binnen organisaties.

Wat was de oorspronkelijke koers op het gebied van leren en ontwikkelen binnen een organisatie, wat is er (al dan niet tijdelijk) gewijzigd in deze koers en hebben deze wijzigingen gevolgen voor de lange termijn koers? Onder andere onderstaande drie vragen werden voorgelegd aan HR-professionals uit verschillende organisaties via een online HR-barometer. Een deel van de reacties delen we hier graag met jou.

Eerder gebruik van online opleiden dan gepland

Veel organisaties waren al voor COVID-19 bezig met een verkenning van de online mogelijkheden voor opleidingen en trainingen. In de reacties van de barometer vinden we een gedeelde visie op dit onderwerp terug, namelijk het willen realiseren van een professionele identiteit en een gezond organisatieklimaat met ruimte voor innovatie en ontwikkeling.

“Koers richting leven lang ontwikkelen, waarbij professionele identiteit, onderzoeksmatig handelen, motivatie, soft skills en ICT-geletterdheid en gezondheid centraal staan.” – William de Kaste (Director/Teamleader bachelor Learning and Development in organisations, Hogeschool van Arnhem en Nijmegen).

Door de versnelde ontwikkeling van een online leeromgeving is de focus op de toepassing van blended learning, of opleidingen en trainingen als volledige maatwerktrajecten groter geworden.

“Een mix van online en offline, het zelf ontwerpen en begeleiden, inkopen en blended, standaard aanbod en maatwerk. Heel divers!” – Liselotte Bout (Head of Learning and Development, Arcadis).

Een kleine meerderheid, zo’n 58%, van de deelnemers aan het onderzoek geeft aan dat de koers op het gebied van leren en ontwikkelen is veranderd, al dan niet tijdelijk. Fysieke bijeenkomsten zijn in veel situaties geannuleerd, en waar mogelijk werd een digitaal alternatief aangeboden.

Knelpunten: rem op duurzame trajecten en gemis sociaal contact

Ondanks de flexibiliteit van de online mogelijkheden worden er uiteraard ook een aantal knelpunten gesignaleerd. Zo hebben veel organisaties bepaalde investeringen (tijdelijk) stopgezet door de onzekerheid rondom COVID-19. Ondanks dat er veel noodzakelijke en korte termijn trainingen toch digitaal zijn doorgegaan, is op de investeringen in leertrajecten op lange termijn een rem gezet. De duurzaamheid van leertrajecten komt hiermee in de knel.

“Er is focus op doorgang van wettelijk verplichte trainingen gelegd die betrekking hebben op bevoegd en bekwaam uitvoeren van verpleegtechnische handelingen. Dit was gericht op snelle inzetbaarheid om tekorten op te vangen, daardoor ook minder op duurzaam leren. Hier is op urgentie ingestapt, maar wel met de uitgangspunten van de eerder gezette visie en koers.” – Chantal Giezen (HRD adviseur, Reinaerde).

Een ander knelpunt dat wordt genoemd is het gemis aan sociaal contact. Over het algemeen is men positief verrast door de snelle organisatie van leren op afstand en de flexibiliteit die dit met zich meebrengt, maar toch missen werknemers het persoonlijke contact. Dit uit zich onder andere in een lagere focus van medewerkers en het naar beneden bijstellen van leerdoelen. Waar persoonlijk contact mogelijk is, wordt dit dan ook met beide handen aangegrepen.

“Per saldo zijn de medewerkers minder tevreden over digitaal leren. Daarnaast hebben we de (leer)doelen toch neerwaarts moeten bijstellen. Mensen nemen minder op, de leerfocus is lager.” – Teo Kuijpers (Beleidsmedewerker HR, De Nederlandsche Bank).

Uit de resultaten komt één onderdeel duidelijk naar voren: er is meer draagvlak ontstaan voor een gemixte vorm van opleiden en ontwikkelen. COVID-19 heeft ook de urgentie vergroot om het leren en ontwikkelen in de organisatie steviger te positioneren en organiseren.

Leertrajecten op de lange termijn anders vormgeven

Met overwegend meer aandacht voor digitale activiteiten zien we dus veel veranderingen in de manier van leren. Ook is er meer aandacht voor het aanbieden van verschillende soorten leertrajecten. Voor velen is het niet voor te stellen dat we ooit nog volledig teruggaan naar de traditionele leertrajecten van ‘vroeger’. Worden hybride vormen van leren de nieuwe norm? Er heerst nog onzekerheid over hoe een nieuwe vormgeving van het leren er uit zal komen te zien en wat er voor nodig zal zijn om dit scherp te stellen.

“Dat de praktijk uitwijst dat er meer online kan dan wij denken, zonder dat dit ten koste gaat van het contact en dat experimenteren door gewoon te doen en het leren veel oplevert.” – Karolien Polman (Adviseur Ontwikkeling en Inzetbaarheid, Gemeente Veenendaal).

Voor veel organisaties blijft de ontwikkeling van een professionele identiteit, specialisering en opleiden op maat op lange termijn een focuspunt. Naar verwachting zal de uitvoering hiervan door de technologische ontwikkelingen en ervaringen die in het afgelopen jaar zijn opgedaan op een andere manier worden vormgegeven.

“De langetermijnstrategie is hetzelfde gebleven, al is de tijdslijn wel aangepast aangezien bleek dat het formele klassikale leren grotendeels achter ons gelaten kan worden.” – Bram Tiller (Learning Manager, Omron Industrial Automation Europe).

Samen verder in gesprek

De resultaten van het onderzoek hebben ons verder doen nadenken over hoe de toekomst van het leren en ontwikkelen er uit zal gaan zien. Want wat zijn de uitdagingen en best practices, en hoe kunnen we hier het beste mee omgaan? We nodigen je hierbij uit om lid te worden van de Linkedingroep HRD | Leren Ontwikkelen Organiseren. Op dit platform kunnen we verder in gesprek en ervaringen uitwisselen.


In het kader van deze vraagstukken organiseerde OAZ in samenwerking met HRcommunity op donderdag 3 december 2020 een online paneldiscussie. Hier sloten vier ervaringsdeskundigen aan. Tijdens dit online event was er ook de mogelijkheid om jouw vragen te stellen aan de experts via de live chat. Heb je de online paneldiscussie gemist? Houd dan de pagina in de gaten, want binnenkort zullen de besproken uitdagingen en best practices worden gedeeld.

Gepost door Redactie HRcommunity

De redactie van HRcommunity brengt de meest interessante content, events en interviews voor HR-professionals samen.