Onze weerbaarheid onder de loep

“Je bent toch niet van suiker?” Met die woorden werd ik vroeger de regen en de kou ingestuurd. Heb ik daardoor leren afzien? Na mij kwam de pampergeneratie. Een generatie die niks zou kunnen hebben, zoals werd gezegd, omdat ze nooit het ongemak hadden ervaren van natte en koude billen. Zou dat een reden zijn waardoor we zoveel moeite hebben met de klappen van de crisis? Of krijgen we echt hele harde klappen? Dat laatste is zeker het geval voor ondernemers die geen inkomsten meer hebben, mensen die dierbaren zijn verloren, worstelen met de eenzaamheid of overwerkte medewerkers in onder andere de zorg. Deze mensen die flink moeten incasseren, wens ik sterkte, maar laat ik in dit artikel buiten beschouwing. Graag zoom ik eens in op de weerbaarheid van de ‘gewone’ mens. De medewerkers, managers en collega’s bij jou in de organisatie. Hoeveel klappen kunnen die nog hebben? Hoe reageren zij op nog meer pijn? En vooral wat kan je doen om de weerbaarheid te versterken om de veerkracht te vergroten?

Liever geen pijn

De mensheid is al eeuwen bezig met het ontwijken van klappen en het verminderen van pijn. Met hele goede ontwikkelingen in het leven, zoals de aspirine, de tandarts en anesthesie. En ook positieve gevolgen voor het werk. Veiligheidsvoorschriften om fysiek leed te voorkomen. Focus op talent en werkgeluk voor betrokkenheid en energie. Platte organisaties en zelfsturende teams voor draagvlak en motivatie.

Stuk voor stuk mooie ontwikkelingen. Alleen zorgen ze geen van allen voor pijnvrije werksituaties. Want pijnvrij is een illusie. Het leven, het werk en leiderschap gaan altijd gepaard met pijn; dat is iets van alle tijden. Denk aan reorganisaties, ontslag en demoties. En ook het voeren van slecht nieuwsgesprekken, het geven van pittige feedback of het doorvoeren van een ongewenst besluit. Ondanks dat het zonder pijn niet kan, proberen we het wel.

Ontslagverzachting

Wanneer er mensen uit moeten, doet dat pijn. Maar het scheelt wanneer je vooraf al weet wie dat zijn. Het is makkelijker de ontslagklap uit te delen aan iemand die hem kan verwachten. Bovendien ervaar je minder pijn als je de klap ziet aankomen. Daarom hanteren we de richtlijn last in, first out.

Betaalverdoving

Onze verzorgingsstaat kan alleen blijven bestaan als er genoeg geld binnenkomt, dus als er voldoende belasting wordt geïnd. Maar belasting betalen doet pijn in de portemonnee. Daarom is ons belastingstelsel ingericht op het mijden van erge pijn. Dat is het idee achter de voorheffing: dat je vooraf betaalt, zodat je achteraf niet ineens een groot bedrag moet lappen. Dit heet het beginsel van de minste pijn.

Deze voorbeelden laten zien dat we onze maatschappij en organisaties zo pijnvrij mogelijk inrichten. Daardoor weten we vaak niet meer hoe te ‘dealen’ met pijn. We hebben door de pijn te mijden onze weerbaarheid verlaagt en veerkracht verzwakt. En precies daar hebben we nu last van.

Haal je schaatsen vaker uit het vet

Het afgelopen jaar is pijn heel zichtbaar geworden. Maar ik zag het al langer. Bij managers die regelmatig in een spagaat worden getrokken, omdat ze moeten kiezen waar de pijn komt. In teams waar lijken uit het verleden uit de kast komen. Bij directies die knopen moeten doorhakken met pijnlijke gevolgen. In organisaties waar veranderingen stranden, omdat het oude niet wordt losgelaten. Pijn is er. Maar vaak zag ik dat deze niet actief werd gebruikt. De managementinformatie in de pijn niet werd verzilverd. Juist het tegenovergestelde: de pijn werd gemeden. En als je niks doet met de pijn, dan doet het toch wat met jou. Het stuurt managers en de mensen bij voorkeur weg van de pijn, want we vinden die pijn echt niet fijn. Maar hoe meer we mijden, hoe enger hij wordt. Het is net als wanneer je na jaren bij strenge vorst je schaatsen uit het vet haalt. Je wiebelt op je enkels, glibbert over het ijs en omdat het heel ongemakkelijk voelt, ga je waarschijnlijk ook nog eens hard onderuit.

Dus wacht niet op die strenge winter of op die harde klappen. Weerbaarheid vergroten doe je door dagelijks op de juiste manier om te gaan met pijn. Dat noem je effectief pijnmanagement. En dat doe je net als schaatsen niet alleen als er natuurijs ligt of als er een crisis is. Als je wilt investeren in de weerbaarheid, dan werk je continue aan en met de pijn. Je leert jezelf en de organisatie handig worden in vallen in opstaan.

Vergroot de weerbaarheid en versterk de veerkracht

Met deze tips leer je beter omgaan met de pijn. Je kan ze voor jezelf doen. Maar het zijn ook vaardigheden voor (HR-)managers en verdienen zeker nu een plekje in HRD-programma’s of leiderschapstrajecten. Je gaat de pijn niet wegnemen, maar je maakt het incasseren wel een stuk makkelijker. Zo geef je elke zure appel een verfrissende nasmaak:

  1. Ga luisteren naar de verhalen, naar de behoeftes. Maar ga de pijn niet oplossen. Sommige dingen kunnen we nu eenmaal niet ‘fixen’.
  2. Creëer ademruimte, soms hebben we gewoon even tijd nodig om te begrijpen wat er gebeurt. Maar ga niet overdreven pamperen. Laat ruimte aan de ander om zelf te komen tot antwoorden en acties.
  3. Bescherm en buffer pijnen, niet alles hoeft overal in de organisatie voelbaar te zijn. Maar absorbeer ze niet. Maak duidelijk en scherp wie wat te accepteren heeft en sta elkaar daarin bij.
  4. Plant zaadjes voor toekomstige veerkracht. Kijk verder dan de pleister van het hier en nu. Werk vanuit een visie en plan: hoe wil je jouw mensen laten dealen met pijn?
  5. Doe het samen. En vergeet daarin jezelf niet. Organiseer ook jouw support, zodat ook jij het samen doet.

Meer dan ooit zijn weerbaarheid en veerkracht relevant. Maar niet altijd makkelijk. Het is pittig om de pijn aan te gaan. Echt te dealen met de pijn. Het kan tegenvallen dit vanuit HR op te pakken in deze tijden waar er veel op de organisatie afkomt. Maar jij kan dit zelf doen en ook faciliteren! Start met luisteren en creëer wat ademruimte en je zult zien hoe de loyaliteit van de mensen in de organisatie stijgt. Hoe de focus op werk en elkaar terugkomt. En hoe je weer meer kan hebben met elkaar.


Meer tips en handvatten nodig? Lees het managementboek ‘De verfrissende smaak van zure appels’ dat grip geeft op pijn. Je gaat begrijpen hoe het werkt. Zodat je als manager regie kan nemen, in plaats van dat pijn je stuurt. Je krijgt taal om erover te praten. Zodat je niet verzandt in richtingloze emotionele gesprekken, maar tot de oorzaak kunnen doordringen. Om je te bekwamen in pijnmanagement en daardoor te bouwen aan een weerbare, veerkrachtige organisatie waarin pijn niet zorgt voor stagnatie, maar juist de motor is voor verandering.

Meld je aan voor de online boeklancering van het managementboek ‘De verfrissende smaak van zure appels’

Aanmelden

Het boek reserveer je alvast hier.

Gepost door Mathilde Maas Kuper

Mathilde Maas Kuper is al ruim 15 jaar zelfstandig werkzaam als trainer en adviseur bij ENTAMEER. ‘Entameren’ is ook wat ze doet. Entameren is het daadwerkelijk ‘aangaan’ wat nodig is om écht verandering te realiseren en mensen in beweging te krijgen. Ook als het schuurt en vraagt om een tandje dieper. Ze durft pijnpunten aan te snijden, begeleidt leidinggevenden en coacht teams in het problemen oplossen met pijn. Zij is auteur van het managementboek: “De verfrissende smaak van zure appels.” Zo werkt zij ook als schrijver en spreker aan toekomstbestendig leiderschap.

Laat een opmerking achter.