Mantelzorgers combineren vaak werk met zorgtaken

Mantelzorgers spelen een onmisbare rol in onze samenleving. Ze bieden zorg aan naasten met een zorgbehoefte, vaak naast hun eigen werk. Als HR-professional is het belangrijk om op de hoogte te zijn van de basisregelingen die mantelzorgers mogelijk kunnen ondersteunen, zodat je hen op passende wijze kunt adviseren en doorverwijzen, en daarmee bijdragen aan een gezonde werk-privébalans. In dit artikel zetten we de belangrijkste regelingen voor mantelzorgers op een rij en geven we praktische tips voor HR.

1. Zoek contact met het Steunpunt Mantelzorg in jouw gemeente

In iedere gemeente is er een steunpunt mantelzorg. Vaak vervult de lokale welzijnsorganisatie deze rol. Bij dit steunpunt kun je terecht met alle vragen over mantelzorg. Ook kun je er terecht voor praktische ondersteuning in de thuissituatie of om in contact te komen met lotgenoten.

Actietip voor HR: Vraag of de werknemer behoefte heeft om met anderen te praten over de situatie. Vraag meteen ook of er behoefte bestaat aan hulp in en om het huis. Zijn er wellicht praktische taken die overgenomen kunnen worden door een vrijwilliger van het Steunpunt Mantelzorg? Denk aan tuinonderhoud, vervoer naar zorginstelling of bijvoorbeeld hulp bij de administratie.

2. Vraag de jaarlijkse mantelzorgwaardering aan

Veel gemeenten bieden jaarlijks een mantelzorgwaardering aan als blijk van waardering voor de inzet van mantelzorgers in hun gemeente. Dit kan variëren van een financiële bijdrage tot een cadeaubon. De hoogte en voorwaarden verschillen per gemeente.

Actietip voor HR: Wijs zorgende werknemers op deze regeling en verwijs ze door naar het gemeentelijke steunpunt mantelzorg om deze jaarlijkse waardering aan te vragen. Aanvraag is jaarlijks tussen september en eind oktober.

3. Ben op de hoogte van de verschillende regelingen en mantelzorgvergoedingen

Iedere mantelzorg situatie is verschillend en het zorglandschap in Nederland is complex. Hierdoor is het vaak lastig om je weg te vinden en te weten te komen waar je precies terecht kunt voor ondersteuning in jouw situatie. Een goed startpunt kan dan zijn Regelhulp. Op deze site vind je meer informatie over de ondersteuning die je kunt inroepen en de verschillende loketten waar je mee te maken kunt krijgen als mantelzorger.

Actietip voor HR: Verwijs medewerkers naar bovengenoemde website en laat hen weten dat als zij hulp en ondersteuning nodig hebben, dat hulp beschikbaar is (zie ook punt 4 hieronder).

4. In Nederland wordt de zorg via 5 verschillende zorgwetten geregeld

Het is goed te weten dat er verschillende zorgwetten bestaan. Zo is er de Zorgverzekeringswet (ZVW), Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo), Wet Langdurige Zorg (WLZ), Jeugdwet en de Participatiewet. Afhankelijk van de situatie kan er zorg en ondersteuning worden ingeregeld via een van deze wetten. Op de website van de Rijksoverheid vind je meer informatie per wet en hoe je de zorg aanvraagt: Regelhulp Wetten & Regels.

Actietip voor HR: Het is goed te weten dat passende zorg aanvragen een complex proces is dat vaak veel tijd en moeite kost, afhankelijk van de situatie. Mantelzorgers hebben hierbij vaak hulp nodig van een deskundige die hen de weg wijst en ontzorgt. Wijs zorgende werknemers op het ondersteuningsaanbod via Fello, de gemeente of een mantelzorgmakelaar.

Ondersteuning via de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo)

De Wmo biedt verschillende vormen van ondersteuning aan mantelzorgers, zoals hulp in de huishouding of begeleiding. Gemeenten bieden deze ondersteuning op maat.

HR-advies: Bespreek met werknemers of zij al gebruik maken van deze regelingen en wijs hen op de mogelijkheid om ondersteuning aan te vragen.
Meer informatie over Wmo-ondersteuning is te vinden op MantelzorgNL.

HR-advies: Maak werknemers bewust dat er deskundige ondersteuning is die hen kan helpen bij het regelen van WMO voorzieningen.

Ondersteuning via de Wet Langdurige Zorg (WLZ)

De WLZ regelt zware, intensieve zorg aan kwetsbare ouderen, mensen met een handicap, of psychische aandoening. De indicatie voor de WLZ wordt levenslang afgegeven. Er zijn strikte toegangscriteria voor om in aanmerking te komen. Met een WLZ-indicatie kan er vaak geen gebruik meer worden gemaakt van WMO voorzieningen.
Meer informatie over de WLZ is te vinden op MantelzorgNL Wet Langdurige Zorg of op Rijksoverheid WLZ.

HR-advies: Maak werknemers bewust van de mogelijkheid om deskundig advies in te roepen die hen helpt om de afweging te kunnen maken of WLZ geschikt kan zijn.

Ondersteuning via de Jeugdwet

In de Jeugdwet is bijna alle zorg geregeld voor kinderen onder de 18 jaar met een beperking, stoornis, aandoening, of opgroeiproblemen.
Meer informatie over de Jeugdwet is te vinden op MantelzorgNL Jeugdwet of Regelhulp Jeugdwet.

Dekkingen via de zorgverzekering

Sommige zorgverzekeraars bieden extra ondersteuning aan mantelzorgers via aanvullende pakketten. Dit kan variëren van de inzet van vervangende mantelzorg, de vergoeding van een mantelzorgmakelaar, tot cursussen voor mantelzorgers. Ook vervoerskosten van en naar een zorginstelling kunnen in sommige gevallen worden vergoed. Dit moet altijd vooraf worden aangevraagd bij de zorgverzekeraar.

Praktische toepassing voor HR: Stimuleer werknemers om hun zorgpolis te controleren op mogelijkheden voor extra ondersteuning. Wijs werknemers tevens op de verschillen tussen zorgverzekeraars. Sommige zorgverzekeraars zijn meer ‘mantelzorg vriendelijk’ dan andere. Wijs werknemers die veel vervoerskosten maken op de mogelijkheid om vergoeding hiervoor te ontvangen via de zorgverzekeraar van degene die de zorg nodig heeft.
Een overzicht van zorgverzekeraars die mantelzorgers ondersteunen vind je op Zorgwijzer.

Participatiewet

Iedereen die kan werken maar het op de werkvloer zonder ondersteuning niet redt, valt onder de Participatiewet. Deze wet zorgt ervoor dat meer mensen werk kunnen vinden, ook mensen met een arbeidsbeperking.

5. Onderzoek of respijtzorg passend is voor de situatie

Respijtzorg biedt mantelzorgers de mogelijkheid om tijdelijk vrij te nemen van zorgtaken. Een vrijwilliger of professional neemt de zorg over waardoor een mantelzorger even op adem kan komen. Dit kan worden aangevraagd via de gemeente of zorgverzekeraar. Respijtzorg is vaak een spannende stap voor mantelzorgers. In sommige gevallen is respijtzorg geen optie voor mantelzorgers.

Praktische toepassing voor HR: Bespreek met mantelzorgers de optie om respijtzorg in te zetten. In combinatie met bijvoorbeeld flexibel werken kan respijtzorg bijdragen aan het verminderen van overbelasting van een zorgende werknemer.
Lees meer over respijtzorg op: Regelhulp Vervangende Zorg.

6. Zorgverlof voor werkende mantelzorgers

Mantelzorgers die werken hebben recht op zorgverlof om voor een zieke naaste te zorgen. Dit kan volgens verschillende wettelijke vormen:

Wet arbeid en zorg:

– Kortdurend zorgverlof: Twee keer het aantal uren dat je per week werkt, gedeeltelijk doorbetaald.
– Langdurend zorgverlof: Maximaal zes keer de werkweek in 12 maanden, meestal onbetaald.

Wet Flexibel werken:

Aanpassing van arbeidsduur, werktijden, of arbeidsplaats.

Advies voor HR: Zorg dat het aanvragen van zorgverlof duidelijk en laagdrempelig is voor werknemers. Bespreek ook aanvullende mogelijkheden zoals flexibel werken of thuiswerken. Informeer de zorgende werknemer dat het opnemen van zorgverlof financiële consequenties kan hebben (salaris/pensioen).

Meer informatie over de mogelijkheden vind je op de website van Werk en Mantelzorgof via Regelhulp Werk en Mantelzorg.

7. Flexibiliteit en mantelzorgverlof via de werkgever

Veel cao’s bieden aanvullende mogelijkheden voor mantelzorgers, zoals flexibele werktijden of extra onbetaald verlof, of er zijn bedrijfsspecifieke regelingen. Denk aan extra dagen opnemen tegen betaling of vakantiedagen kopen.

Actietip voor HR: Kijk samen met mantelzorgers naar de opties binnen de cao en de bedrijfsspecifieke regelingen en bedenk op maat gemaakte oplossingen om de werkdruk te verlichten. Soms kan een simpele oplossing heel veel betekenen voor iemand (bijv. een zorgende werknemer toestemming geven privé telefoontjes af te handelen onder werktijd of een parkeerplaats voor de deur zodat iemand snel weg kan als dat moet). Ook hier lees je meer over op Werk en Mantelzorg.

8. Profiteren van belastingvoordelen

Mantelzorgers kunnen soms ‘profiteren’ van belastingvoordelen zoals aftrek van specifieke zorgkosten of reiskosten.

HR-advies: Maak werknemers bewust van de mogelijkheid om belastingvoordeel te krijgen en adviseer hen om contact op te nemen met een belastingadviseur. Meer informatie vind je op de website van de Belastingdienst.

9. De mogelijkheden van het Persoonsgebonden Budget (PGB)

Een persoonsgebonden budget (pgb) is een bedrag waarmee iemand zelf zorg of ondersteuning inkoopt. Iemand die een pgb krijgt, bepaalt zelf welke zorgverleners zorg of ondersteuning geven, waar en wanneer. Dit kunnen professionele zorgverleners zijn, maar ook informele zorgverleners zoals een mantelzorger zelf. Op deze manier kan er in een thuissituatie extra zorg worden ingeregeld, of ter compensatie van een salaris als een mantelzorger door de intensieve zorgvraag minder kan werken.

Actietip voor HR: Zorg dat mantelzorgers zich bewust zijn van deze optie, vooral als de zorgtaken zwaar zijn en veel tijd vergen. PGB inregelen is niet eenvoudig en de toegangscriteria zijn streng. Adviseer de mantelzorger om hulp in te schakelen van een deskundige.
Lees meer over het PGB op de website van de Sociale Verzekeringsbank (SVB).

10. Mantelzorgparkeervergunningen en andere vervoersregelingen

In sommige gemeenten kunnen mantelzorgers een speciale parkeervergunning aanvragen zodat zij dichter bij de zorgvrager kunnen parkeren. Soms kan een OV begeleiderskaart of passagierskaart ook uitkomst bieden. Deze kunnen worden aangevraagd bij de gemeente.

HR-tip: Wijs werknemers erop dat sommige gemeenten mantelzorgers gratis of tegen gereduceerd tarief laten parkeren en help hen met het aanvragen van deze vergunning of OV begeleiderskaart. Voor meer informatie kun je terecht bij MantelzorgNL Geldzaken & Reiskosten].

Tot slot: ondersteuning voor mantelzorgers – een gezamenlijke verantwoordelijkheid

Mantelzorgers staan voor een uitdagende taak en als HR-professional speel je een sleutelrol in het ondersteunen van deze medewerkers. Zorg ervoor dat jij hen goed kan informeren en dat jij hen de weg kan wijzen naar de juiste ondersteuning. Stimuleer hen om daar gebruik van te maken. Neem de tijd om naar de mantelzorger te luisteren en samen met hen de opties te bekijken. Bied waar mogelijk flexibiliteit. Zo voorkom je overbelasting en draag je bij aan een gezonde balans tussen werk en zorgtaken.

Help mantelzorgers in jouw organisatie vandaag nog door hen te wijzen op de regelingen en voorzieningen die beschikbaar zijn. Wil je meer weten over dit onderwerp? Lees dan hier verder!

Over Fello

Fello ondersteunt mantelzorgers op de werkvloer. De mantelzorgcoaches van Fello helpen werkende mantelzorgers om een balans te vinden tussen hun werk en zorgtaken. Dankzij zowel praktische als mentale begeleiding kunnen medewerkers zorgeloos werken. Dit bespaart tijd, voorkomt problemen, verlaagt verzuimcijfers, verhoogt werkgeluk en verbetert de duurzame inzetbaarheid van medewerkers. Kortom: een win-winsituatie voor zowel werknemer als werkgever.