Professionals hebben autonomie nodig, maar niet bij elk vraagstuk is het vak alleen voldoende. Dialogisch leidinggeven helpt teams professionele twijfel en ‘buikpijn’ om te zetten in een gedeeld moreel kompas.
We kennen natuurlijk allemaal Mathieu Weggeman met zijn boek ‘Professionals aansturen, niet doen’. Dat boek had, als je het mij vraagt, ook een revolutionaire boodschap: Professionals hebben autonomie nodig om hun werk goed te doen, geen leidinggevende die over hun schouder meekijkt. Ik ben het daarmee eens, als het gaat om het uitoefenen van het ambacht*. Maar, er zijn ook vraagstukken waar het vak, en zelfs beleid, niet zomaar een antwoord bieden.
Mensen hebben twijfel of buikpijn over die vraagstukken. Ik ben dat professionele twijfel en professionele buikpijn gaan noemen. Want te lang hebben we met elkaar (persoonlijk) ‘leiderschap’ alleen gezien als gedrag dat stevigheid uitstraalt, zekerheid, duidelijkheid schept. Dat is ook een belangrijk aspect van (persoonlijk) leiderschap. Maar, met de complexiteit van deze tijd is het óók krachtig, en dus professioneel, om te luisteren naar twijfel en buikpijn. Want dat is een signaal om te onderzoeken of er iets over het hoofd wordt gezien, of er iets anders nodig is dan ‘alleen’ vanuit het ambacht of beleid volgt.
Wat er dan nodig is, is dat je met elkaar, vanuit verschillende perspectieven, naar het vraagstuk kijkt. En zo ‘een gedeeld beeld van het goede’ vormt. We noemen dat ‘een gedeeld moreel kompas’. Dat is een gevoelsmatig beeld van wat ‘klopt’, zowel met dat waar de organisatie voor staat (purpose/bedoeling en kernwaarden) als met de verschillende perspectieven op de situatie.
En dat is wanneer dialogisch leidinggeven aan professionals nodig is. Als leidinggevende ben je dan niet degene die het antwoord moet geven op vraagstukken waar professionals, terecht, niet uitkomen. Maar zorg je ervoor dat professionals, en jij, dialoog voeren over die vraagstukken. Om met elkaar, vanuit missie, visie, strategie, praktijk, individuen, de buitenwereld, de maatschappij, een gedeeld beeld van ‘het goede’ te ontwikkelen.
Professionele ruimte is dan geen individuele autonomie meer. Wel vorm je zo met elkaar een gedeelde professionele ruimte. Het werkt goed om die gedeelde professionele ruimte concreet te maken in principes, en/of in ‘beelden van goed werk’, en/of in verhalen van collega’s over hoe ze met situaties om zijn gegaan.
Wat je hier in je advisering vanuit HR mee kan? Kijk eens of collega’s in de organisatie professionele buikpijn hebben. Uit die zich in gemopper? In ziekte? In weerstand? In rondcirkelende cases? In informeel gedrag dat niet overeen zou komen met het beleid? In ‘dan los ik het zelf wel op’? In klanten of cliënten die klem raken? Dit zouden wel eens signalen kunnen zijn van professionele ruimte die te individueel is geworden. Of van een te krappe professionele ruimte. Ga eens in gesprek met leidinggevenden en medewerkers: hebben zij een gedeeld beeld van ‘het goede’, als de aanpak voor een vraagstuk of situatie niet logisch voortvloeit uit het ambacht, de regels of het beleid?
Meer weten? In Dialoogrevolutie, de weg naar gedeeld moreel leiderschap, lees hoe je met een gedeeld moreel kompas een professionele ruimte vormt die gedeeld is.
Ik gebruik hier de term ambacht voor de vaardigheden en acties waarvan eenduidig helder is dat die een adequaat antwoord zijn op de situatie. In lezingen en workshops ontstaat soms discussie over dat het begrip ambacht ook omvat wat ik hierna beschrijf. Voor het onderscheid vul ik het begrip ‘beperkter’ in, vanuit liefde voor die situaties waarin glashelder is hoe je daar vanuit je vak mee omgaat.
Wil je je verdiepen in schijnbare tegenstellingen? Lees Ivo Brughmans.
WORD LID
Met HRcommunity maken we het werkveld iedere dag een stukje beter en mooier. Meld je gratis aan als lid, maak verbinding, haal én breng kennis, maak je eigen ledenprofiel, connect met andere leden en meer.
PUBLICEER
Heb je een uniek en interessant artikel geschreven en denk je dat deze interessant kan zijn voor de leden van HRcommunity? Stuur deze dan in via het formulier en wij gaan er mee aan de slag.
