Kabinet zet in op werk en mantelzorg, maar mantelzorgverlof blijft voorlopig uit

Het kabinet wil het combineren van werk en mantelzorg eenvoudiger maken en neemt daarvoor een groot deel van de aanbevelingen uit het SER-advies ‘Mantelzorg en werk in een zorgzame samenleving’ over. Dat blijkt uit de kabinetsreactie en de Mantelzorgagenda 2027-2030, die minister Sterk (Langdurige Zorg, Jeugd en Sport) en minister Vijlbrief (Sociale Zaken en Werkgelegenheid) op 9 oktober naar de Tweede Kamer stuurden. Het meest concrete instrument voor werkenden, een uitgebreid en deels betaald zorgverlof, laat echter nog op zich wachten.

Voor HR is het onderwerp allesbehalve een randverschijnsel. Nederland telt naar schatting 5,5 miljoen mantelzorgers, van wie zo’n twee miljoen naast hun zorgtaken betaald werk hebben. Een groeiende groep raakt daarbij overbelast, en door de vergrijzing en de personeelstekorten in de zorg neemt die druk de komende jaren verder toe.

Van erkenning tot betere verdeling van zorgtaken

De SER adviseerde maatregelen op vier terreinen: erkennen, vereenvoudigen, faciliteren en (ver)delen. Het kabinet omarmt die lijn. Concreet wil het de regeldruk voor mantelzorgers en hun naasten terugdringen en werkt het aan een landelijk kwaliteitskader voor cliëntondersteuning, zodat overal in het land duidelijk is welke hulp mensen bij het regelen van zorg kunnen verwachten.

Gemeenten krijgen een grotere rol. Vanaf 2027 ontvangen zij structureel 25 miljoen euro per jaar voor mantelzorgondersteuning, zoals respijtzorg en logeerzorg. Samen met de VNG richt het kabinet bovendien een team op dat gemeenten helpt hun aanbod te versterken. Daarnaast wordt het eenvoudiger om een mantelzorgwoning te bouwen, en gaat die regeling ook gelden voor familiewoningen.

Mantelzorgverlof: besluit pas in 2027

Op het punt dat werkgevers en werknemers het meest raakt, houdt het kabinet de boot nog af. De SER pleitte voor uitbreiding van het zorgverlof naar acht weken gedeeltelijk betaald verlof, te financieren uit publieke middelen. Het kabinet werkt nu verschillende scenario’s uit en brengt de kosten, baten en uitvoeringsgevolgen in kaart. De minister van SZW informeert de Tweede Kamer hierover in de eerste helft van 2027.

Die terughoudendheid stuit op kritiek. De FNV noemt het teleurstellend dat de SER-aanbevelingen slechts ten dele worden overgenomen en spreekt van een opsomming van bestaande plannen en nieuw onderzoek. Volgens de vakbond kan publiek gefinancierd mantelzorgverlof juist de spiraal van uitval en oplopende werkdruk doorbreken. De bond wijst er ook op dat mantelzorgers relatief vaak vrouw zijn en zelf in de zorg werken, een sector die zich extra uitstroom niet kan permitteren.

Wat de Mantelzorgagenda vraagt van HR

Zolang er geen nieuw verlofinstrument is, legt het kabinet de bal nadrukkelijk op de werkvloer. Werkgevers en werknemers worden aangemoedigd om zelf afspraken te maken over de combinatie van werk en mantelzorg, bijvoorbeeld over flexibel werken. Ook wil het kabinet het bewustzijn over mantelzorg onder werkgevers vergroten, zodat er meer ruimte ontstaat voor maatwerk zoals flexibelere werktijden.

Voor HR-professionals betekent dit dat mantelzorg een vast onderdeel hoort te zijn van het beleid op duurzame inzetbaarheid en verzuimpreventie. Denk aan het tijdig bespreekbaar maken van zorgtaken in gesprekken tussen leidinggevende en medewerker, heldere afspraken over roosters en thuiswerken, en goede kennis van de bestaande verlofmogelijkheden. Organisaties die dat nu op orde brengen, voorkomen uitval en vergroten hun aantrekkingskracht in een krappe arbeidsmarkt. Wie wacht op het besluit over mantelzorgverlof in 2027, loopt het risico talent te verliezen dat vandaag al klem zit tussen werk en zorg.

Dit artikel is een ingezonden persbericht en valt buiten de verantwoordelijkheid van de redactie.

Bronnen

• SER – Aanbevelingen mantelzorg overgenomen
• Rijksoverheid – Kabinet presenteert brede aanpak voor ondersteuning mantelzorgers
• FNV – Zorg beter voor mantelzorgers