Handboek Duurzame Welvaart Organiseren?

It is amazing what you can accomplish if you do not care who gets the credit.
– Harry Truman

Wat is duurzame welvaart?

Duurzame welvaart is geen vaststaande ideologie of uitgewerkt stappenplan. Het is geen concept dat voor je denkt, maar zet je juist aan het denken. Dat maakt het voor velen abstract – het wijkt af van wat we gewend zijn. We zijn zo vertrouwd geraakt met het idee dat economische groei vanzelfsprekend goed is, dat het moeilijk is om alternatieven te overwegen. Maar voor wie is die groei eigenlijk goed? Voor de huidige generatie? Voor een politieke partij met een vierjarenplan? Of voor de toekomst van onze kinderen?

Wat betekent vooruitgang en hoe organiseer je duurzame welvaart op brede schaal?

Van ideaalbeeld naar uitvoering

Duurzame welvaart organiseren klinkt theoretisch, idealistisch of zelfs utopisch. Toch is elke generatie welvaart verdubbeld sinds de negentiende eeuw – toen ook een utopie. Dankzij moderne organisatiekunde en datatechnologie kunnen we maatschappelijke uitdagingen beter aanpakken. Concepten zoals de digitale lopende band helpen tijd vrij te maken in kantoren, tijd die we kunnen inzetten voor het verduurzamen van onze samenleving. In sectoren als onderwijs, zorg en veiligheid is meer geld vaak niet de oplossing – maar meer tijd en aandacht wel. Toch betekent dat niet automatisch dat we al de juiste kant op bewegen.

Om die ideale wereld te bereiken, is naast analyse en theorie ook focus nodig in de uitvoering. Die focus kan gevonden worden in de zes P’s.

De zes P’s

1. Purpose

Waarom blijven we werk creëren terwijl we machines en software ontwikkelen om werk uit handen te nemen? Steeds meer mensen vinden minder betekenis in hun werk, wetende dat technologie hun taken net zo goed kan uitvoeren.

2. Productivity

Arbeidsproductiviteit verbeteren met moderne organisatiekunde en technologie is een elegantere oplossing voor het creëren van welvaart dan meer werken, schulden maken of privatisering. Productiviteit staat centraal in het versterken van welzijn en welbevinden.

3. Privacy

Privacy is een fundamenteel recht. In de huidige situatie worden onze data geëxploiteerd door techbedrijven en overheden. Dat moet verschuiven naar persoonlijke dataservices, waarin gebruikers tijdelijk toegang tot hun gegevens kunnen verlenen. Informatietechnologie zal zich moeten richten op toegang in plaats van bezit.

4. Power

We zijn als consument, werknemer of burger nauwelijks in staat buiten systemen van grote partijen te leven. Er zijn geen echte alternatieven voor de platformen die onze gegevens verzamelen. Veel mensen willen dit veranderen – en het is technisch mogelijk.

5. Propaganda

Fake news en manipulatie via algoritmes vormen een groeiend probleem. Sociale media zonder redacties versterken bubbels en verspreiden misinformatie. De transparantie van informatievoorziening moet verbeteren.

6. Proces

Een groot deel van de organisatiekosten zit in e-mails en databasecontroles. De digitale lopende band maakt processen efficiënter, zodat we meer tijd kunnen besteden aan zaken die welzijn bevorderen.

Frictie tussen technologie en maatschappij

Technologische ontwikkelingen gaan veel sneller dan sociaal-culturele veranderingen. Zoals Justin Trudeau zei:
‘The pace of change has never been this fast, and yet it will never be this slow again.’

Weconomics probeert hier een brug te slaan. Technologische vooruitgang moet leiden tot rust, niet tot druk. Momenteel slurpt technologie onze tijd en aandacht op. Volgens Bronnie Ware, auteur van ‘Als ik het leven over mocht doen’, missen we juist die oprechte tijd en aandacht in ons leven.

Langetermijndenken en samenwerking

Een duurzame samenleving vraagt om betere samenwerking tussen overheid, bedrijfsleven en onderwijs. Maar langetermijndenken zit nog niet in ons systeem. Westerse samenlevingen denken en organiseren vooral op korte termijn, zoals zichtbaar werd tijdens de coronacrisis. We zijn slecht voorbereid op pandemieën, klimaatverandering en andere structurele problemen.

Dat komt doordat overheden en bedrijven zelden verder denken dan hun bestuursperiode of kwartaalresultaat. In China daarentegen wordt doorgewerkt aan een lange termijn missie. Een autoritair regime zoals daar past niet in het Westen, maar het langetermijndenken en de samenwerking tussen staat, markt en onderwijs zijn inspirerend.

Fundamentele transformatie

Fundamentele verandering begint niet met berusting in bestaande systemen, maar met de overtuiging dat het anders kan. Het organiseren van duurzame welvaart vereist transformationeel leiderschap. De afgelopen eeuwen draaiden om het vergroten van welvaart; nu is het tijd voor een andere focus.

Nieuwe ecosystemen

Door technologieën als internet of things, blockchain en AI veranderen organisaties radicaal. De grenzen tussen bedrijven vervagen. Traditionele structuren worden vervangen door netwerken. Dat vraagt om nieuwe vormen van organiseren. Coaches in plaats van managers, blended learning in plaats van klassikaal, tribes in plaats van teams – dat alles is niet genoeg.

Overheden kunnen zich niet langer verschuilen achter hun wettelijke taken. De politiek moet voorbij het kortetermijndenken kijken. Nieuwe democratische en decentrale ecosystemen vervangen bestaande diensten en bureaucratische structuren. Navigeren in deze tijd vraagt om nieuwe logica, niet om het blijven varen op oude kaarten.

Roerige jaren twintig

De jaren twintig van deze eeuw zouden net zo transformerend kunnen zijn als die van de vorige eeuw. De coronacrisis versterkt deze verschuiving. We leven in roerige tijden, maar dat is precies wat nodig is voor fundamentele vernieuwing.

De weg naar een duurzame, digitale en decentrale samenleving ligt open. Nu is het aan ons om deze te organiseren.