Zeven manieren om groepsdenken te voorkomen

Groepsdenken is een psychosociaal verschijnsel dat voor het eerst is beschreven door de Amerikaanse psycholoog Irving Janis (1918-1990). Hierbij is een groep bekwame mensen dusdanig beïnvloed door groepsprocessen dat het de kwaliteit van groepsbesluiten vermindert.

Groepsleden zijn dan vooral gefocust op het behoud van overeenstemming en eensgezindheid in plaats van het maken van kritische overwegingen. Om conflicten te voorkomen zijn managers vaak (on)bewust op zoek naar werknemers met een vergelijkbare achtergrond en persoonlijkheid. De keerzijde hiervan is dat de kans verkleind wordt dat er nieuwe ideeën ontstaan, kritische vragen worden gesteld en dat oude patronen doorbroken worden. Hoe kun je dit voorkomen?

Iedere organisatie zal ervaring hebben met botsende persoonlijkheden van werknemers en/of besluiteloosheid vanwege een verschil in inzicht tussen de beslissers. Veel leidinggevenden gaan daarom op zoek naar medewerkers met een persoonlijkheid en achtergrond die overeenkomt met die van hun collega’s. Hoewel deze afweging begrijpelijk is, kan dit wel als gevolg hebben dat groepsdenken intreedt.

Gevolgen hiervan zijn dat:

• alternatieven niet of nauwelijks worden onderzocht;
• risico’s van de beslissing onvoldoende worden onderzocht;
• eerder verworpen alternatieven opnieuw worden geëvalueerd;
• tunnelvisie optreedt en bepaalde informatie wordt geselecteerd of genegeerd;
• scenarioplanning niet of onvoldoende worden gedaan.

Groepsdenken kan worden tegengegaan als leidinggevenden ervoor zorgen dat:

• werknemers over voldoende Critical Thinking vaardigheden beschikken;
• eerst de groep zich uitspreekt en daarna pas hun leidinggevende(n);
• de groep meerdere alternatieven onderzoekt;
• telkens een ander groepslid de rol van advocaat van de duivel op zich neemt;
• verschillende kleinere groepen aan dezelfde opdracht werken;
• ieder groepslid de ideeën van de groep bespreekt met anderen buiten de groep;
• externe experts tijdens meetings in discussie gaan met de groepsleden.

Herken je dit verschijnsel? En heb je al een of meerdere genoemde maatregelen toegepast om groepsdenken tegen te gaan? Of wil je nog meer leren over Critical Thinking? Kijk dan de gratis webinars van Pearson!

Bekijk de webinar