KPMG: Nederlanders willen AI mét menselijke controle

Amstelveen, 24 november 2025 – Kunstmatige Intelligentie (AI) maakt ons leven makkelijker, maar blind vertrouwen blijft uit. Uit de Nationale AI Vertrouwensmonitor 2025, het jaarlijkse onderzoek van KPMG naar vertrouwen en gebruik van AI, blijkt dat AI inmiddels verweven is met ons dagelijks leven maar dat de behoefte aan menselijke betrokkenheid onverminderd groot blijft. Er heerst angst dat de menselijke regie op korte termijn verdwijnt. Juist nu AI steeds meer taken overneemt, hecht men eraan dat bij belangrijke keuzes een mens van vlees en bloed het laatste woord houdt. Het onderzoek laat zien hoe Nederlanders AI zien als handig hulpmiddel, maar dat autonomie van de technologie duidelijke grenzen kent.

Kansen versus controle

Van de Nederlanders die AI kennen, omarmt twee derde de technologie vooral vanwege het gemak. Daarnaast ziet 36 procent AI primair als een kans, vooral jongeren. Hoewel het vertrouwen in AI stijgt, blijft het gemiddelde cijfer een voorzichtige 5,8 en verwacht slechts 37 procent dat AI de juiste antwoorden geeft. Zeven op de tien gebruikers controleren de output standaard. De overtuiging dat menselijke controle cruciaal is, wordt breed gedragen: voor 84 procent is menselijke supervisie bij belangrijke beslissingen onmisbaar en 83 procent vindt dat AI nooit geheel zelfstandig beslissingen mag nemen over zaken die het dagelijks leven direct beïnvloeden.

’We staan bij AI waar we ooit bij het internet stonden: van hype naar realisme. Het vertrouwen groeit, maar duidelijke regels en menselijke controle blijven essentieel.’
– Marc van Meel, Responsible AI Lead bij KPMG

Dagelijks leven: van zoekhulp tot mentale steun

Van de Nederlanders die bekend zijn met AI, gebruikt 86 procent het vooral voor zoeken, inspiratie en praktische instructies. Maar (generatieve) AI dringt steeds vaker door in persoonlijke domeinen. Een kwart van de AI-gebruikers vraagt AI om medisch advies, en onder jongvolwassen AI-gebruikers gebruikt 20 procent AI voor mentale ondersteuning. Daarbij geeft bijna 10 procent van AI-gebruikers aan zich soms losgeraakt te voelen van de werkelijkheid door het gebruik.

“AI lijkt soms een intelligente en empathische gesprekspartner, maar het is geen mens. Juist bij mentale problemen heb je soms tegengas nodig, niet alleen bevestiging. Professionele hulp blijft essentieel.”
– Marc van Meel

Driekwart van de respondenten vindt dan ook dat ouders toezicht moeten hebben op de AI-chats van kinderen.

Nederlanders maken scherp onderscheid tussen laag- en hoogrisicotaken. Voor praktische keuzes zoals dieetplannen en reisroutes vertrouwt men AI relatief makkelijk. Maar bij financiële, gevoelige of ethische kwesties daalt het vertrouwen snel:

• Slechts 14% vertrouwt AI volledig voor hypotheekadvies.
• Nog geen 5% vertrouwt AI met personeelsbeoordeling.
• Slechts 4% vertrouwt AI met beslissingen over openhartoperaties.

Werk: efficiënter maar afhankelijker

Bijna 70% van de Nederlanders die AI gebruiken, zet het in op de werkvloer. Voordelen zijn duidelijk: twee derde werkt efficiënter en de helft ervaart kwaliteitsverbetering. Meer dan een kwart gebruikt AI voor automatisering en operationele processen. Maar ook de afhankelijkheid groeit:

• 16% voelt druk om AI te gebruiken.
• 15% zegt niet meer zonder AI te kunnen werken.
• Minder dan een derde krijgt voldoende training in AI-gebruik.

“Zonder scholing en duidelijke kaders lopen organisaties, medewerkers én studenten risico op kwaliteits- en complianceproblemen.”
– Marc van Meel

Opvallend: meer dan de helft heeft geen bezwaar tegen werkgevers die meekijken in hun AI-chats, terwijl 84% zich zorgen maakt over privacy en databescherming. Van Meel vermoedt dat deze zorgen vooral over extern misbruik of oneigenlijk gebruik buiten het werk gaan.

Onderwijs: AI onmisbaar, maar verhoogt druk

Van de studenten die AI gebruiken, doet 85% dat in de studiecontext. Het wordt gezien als hulpmiddel, maar roept ook druk op:

• 33% vindt dat de lat hoger ligt door AI.
• 15% denkt de studie niet zonder AI te kunnen halen.
• 80% controleert altijd de output van AI.

Van Meel benadrukt het belang van AI-geletterdheid:

“In de nabije toekomst worden steeds meer mensen als het ware de manager van hun eigen AI-agents.”

Zorgen om nepinformatie, privacy en oorlogsvoering

Ondanks voordelen blijven zorgen bestaan:

• 89% maakt zich zorgen over nepinformatie.
• 85% maakt zich zorgen over privacy.
• 80% vreest gebruik van AI in oorlogsvoering.
• Grote meerderheid vreest verlies van menselijke tussenkomst.
• Slechts 1 op de 5 denkt dat bedrijven binnenkort volledig AI-gedreven kunnen zijn.

Over het onderzoek

KPMG heeft in Q4 2025 onderzoek gedaan naar AI-gebruik, houding en vertrouwen onder Nederlanders. Dit gebeurde samen met Ipsos I&O onder 1013 respondenten die bekend zijn met AI (89%). Sinds 2025 heet dit onderzoek de Nationale AI Vertrouwensmonitor (voorheen: Algoritme Vertrouwensmonitor).

Bekijk het volledige rapport

Dit artikel is een ingezonden persbericht en valt buiten de verantwoordelijkheid van de redactie.