Drie leiders over doorvragen, ruimte geven en écht contact maken. Een reflectie van Maaike Klaphake, Managing Partner en Principal Consultant bij Lagerweij.
In een tijd waarin we leiderschap vaak associëren met daadkracht, sturen en resultaten boeken, vergeten we soms de stille kracht die daaronder ligt: luisteren. Niet als passieve handeling, maar als actieve, nieuwsgierige en moedige keuze. In de podcast Leiderschap zonder labels sprak ik drie krachtige leiders over hun leiderschap. Wat hen verbindt? Een diep besef dat goed luisteren en doorvragen geen bijzaak is, maar de kern van hun leiderschap vormt.
Charelle Akihary, directeur Publiek & Marketing bij de NPO, verwoordt het treffend:
‘Die vraag wordt bijna nooit gesteld. Hoe kan jij als manager jouw team helpen? In plaats van dat het team naar jou moet komen.’
Het lijkt zo eenvoudig, maar het vraagt moed om als leider niet te zenden, maar te vragen. Om niet te sturen, maar te volgen. En om niet te oordelen, maar te onderzoeken. Goed luisteren betekent ook: vertragen, ruimte maken, en soms je eigen tempo loslaten.
Bij Defensie, waar urgentie en hiërarchie de boventoon voeren, kiest HR-directeur Rivka Albek bewust voor nabijheid:
‘Ik wil weten wat er niet gezegd wordt. Wat leeft er in de lagen onder mij? Daarom organiseer ik bijpraatsessies met alle teams – zonder hun leidinggevende erbij.’
Ze noemt het haar waardevolste én meest pijnlijke momenten. Want luisteren is niet altijd comfortabel. Het vraagt dat je je eigen aannames loslaat en openstaat voor wat je misschien liever niet hoort. Maar juist daar ontstaat verbinding – en strategisch inzicht.
Charelle spreekt over haar voelsprieten als essentieel instrument:
‘Je moet genoeg afstand houden om te zien: kan het team meebewegen? En tegelijk dichtbij genoeg zijn om te voelen wat er speelt.’
Ze wisselt bewust van rol: soms is ze de raket die vooruitgaat, soms de observator die stilvalt. En steeds vaker de vragensteller. Ze traint zichzelf in het stellen van goede vragen, bijvoorbeeld door het lezen van Socrates op sneakers. Hierin betoogt schrijfster Elke Wiss dat we meer verbinding creëren door oprecht nieuwsgierig te zijn en minder snel te oordelen.
Ingrid Kanger, voormalig CHRO van Gasunie, benadrukt ook het nut van luisteren naar jezelf.
‘Als ik te ver van mijn waarden af kom te staan, dan wordt het ingewikkeld. Dan veer ik vanzelf terug.’
Ze benoemt het belang van reflectie, van tijd nemen om te voelen wat klopt en wat niet. En ze erkent dat dat niet altijd lukt. Maar juist die eerlijkheid maakt haar leiderschap krachtig én menselijk.
Als organisatieadviseur zie ik hoe leiders zoeken naar de balans tussen sturen en ruimte geven, waarbij ze van zichzelf verwachten de antwoorden al te hebben. Natuurlijk is het nodig om duidelijkheid te bieden en richting te geven, maar soms moet je eerst de juiste vragen stellen en goed luisteren. Dat lijkt misschien tijdrovend, maar is in werkelijkheid een versneller. Want als mensen zich gehoord voelen, ontstaat er eigenaarschap, vertrouwen en beweging.
In mijn werk pleit ik ervoor om niet alleen naar de bovenstroom van doelen en structuren te kijken, maar juist naar de onderstroom van relaties, emoties en patronen. Goed luisteren is daarin geen vaardigheid, maar een houding. Een keuze om aanwezig te zijn, nieuwsgierig te blijven en er oké mee zijn het soms niet te weten. Hoe beter je luistert – naar jezelf, naar de ander, naar wat er niet gezegd wordt – hoe beter je weet wat je te doen staat.
Leiderschap zonder labels vraagt dat we de mens achter de functie zien. En dat begint bij luisteren. Als leider is het soms verleidelijk om snel te schakelen, te sturen en te besluiten. Maar juist op de momenten waarin je vertraagt en oprecht nieuwsgierig bent, ontstaat er ruimte. Ruimte voor de ander om zich uit te spreken. Ruimte voor jezelf om te begrijpen wat er werkelijk speelt. Misschien is het tijd om jezelf niet af te vragen: ‘Wat moet ik doen?’, maar eerder: ‘Wat zie ik nog niet? Wat hoor ik nog niet? En wat vraagt deze situatie eigenlijk van mij?’
Wanneer heb jij voor het laatst écht geluisterd – zonder oordeel en zonder oplossing?
Je luistert de podcast Leiderschap zonder labels op Spotify.
WORD LID
Met HRcommunity maken we het werkveld iedere dag een stukje beter en mooier. Meld je gratis aan als lid, maak verbinding, haal én breng kennis, maak je eigen ledenprofiel, connect met andere leden en meer.
PUBLICEER
Heb je een uniek en interessant artikel geschreven en denk je dat deze interessant kan zijn voor de leden van HRcommunity? Stuur deze dan in via het formulier en wij gaan er mee aan de slag.
