Wtta en zzp’ers: wat moet HR controleren?

Ook bij zzp-inhuur kan de Wtta spelen. De feitelijke aansturing en de inhuurketen bepalen welke controles HR samen met inkoop en legal moet uitvoeren.

Waarom de Wtta ook HR raakt

Op 1 januari 2027 treedt de Wet toelating terbeschikkingstelling van arbeidskrachten (Wtta) in werking. Vanaf 1 januari 2028 gaat de Nederlandse Arbeidsinspectie handhaven op de toelatingsplicht. De wet raakt uitzendbureaus, detacheerders, payrollbedrijven en andere partijen die arbeidskrachten ter beschikking stellen.

Ook bij zzp-inhuur kan de Wtta een rol spelen. Doorslaggevend is hoe het werk en de inhuurketen feitelijk zijn georganiseerd. Wie stelt iemand ter beschikking? Wie geeft leiding en houdt toezicht? En welke partijen zitten tussen de werkende en de opdrachtgever?

Die vragen kan inkoop niet alleen beantwoorden. Lijnmanagers weten hoe het werk dagelijks wordt aangestuurd. HR kan die praktijk verbinden met personeelsbeleid en de beoordeling van arbeidsrelaties. Legal helpt bij de juridische kwalificatie en contractuele afspraken.

Wat verandert er en wanneer?

De Wtta introduceert een toelatingsstelsel om arbeidskrachten beter te beschermen en malafide uitleners van de markt te weren. De Nederlandse Autoriteit Uitleenmarkt (NAU) beoordeelt de aanvragen.

De invoering verloopt volgens de volgende tijdlijn:

• Tot en met 31 december 2026: uitleners kunnen zich aanmelden voor de overgangsregeling. Deze aanmeldperiode is op 1 november 2026 geopend.
• 1 januari 2027: de Wtta treedt in werking; het overgangsjaar begint.
• 1 mei tot en met 30 juni 2027: uitleners kunnen toelating of ontheffing aanvragen.
• Vanaf 1 juli 2027: de NAU beoordeelt aanvragen en inleners kunnen het openbare register raadplegen.
• Vanaf 1 januari 2028: de Nederlandse Arbeidsinspectie handhaaft op de toelatingsplicht.

Uitleners die gebruik willen maken van het overgangsrecht, moeten zich tijdig aanmelden én binnen de daarvoor geldende periode een aanvraag indienen. Alleen een aanmelding is dus onvoldoende.

De actuele planning en voorwaarden staan op Toelatinguitleenmarkt.nl.

Wanneer kan zzp-inhuur onder de Wtta vallen?

De aanduiding ‘zzp’er’ geeft op zichzelf geen uitsluitsel. Volgens de NAU zijn de afspraken én de manier waarop iemand in de praktijk werkt bepalend. Voor HR zijn drie situaties relevant.

1. Een zzp’er werkt rechtstreeks voor de opdrachtgever

Een zelfstandige die rechtstreeks een opdracht uitvoert en zelf bepaalt hoe hij het afgesproken resultaat bereikt, heeft voor dat werk geen Wtta-toelating nodig.

Schakelt die zelfstandige andere zzp’ers in? Dan hangt de beoordeling opnieuw af van de uitvoering. Houdt hij zelf de leiding en is hij verantwoordelijk voor het resultaat, dan is dat iets anders dan arbeidskrachten beschikbaar stellen die door de opdrachtgever worden aangestuurd.

Werkt iemand rechtstreeks onder leiding en toezicht van de opdrachtgever, dan vraagt ook de kwalificatie van de arbeidsrelatie aandacht. De Wtta-beoordeling vervangt de beoordeling van mogelijke schijnzelfstandigheid niet.

2. Een zelfstandige werkt via een eigen bv

Ook een eigen werk-bv of een DUBV-constructie, een declarabele uren-bv, geeft geen automatisch antwoord.

Voert iemand via zijn bv zelfstandig een opdracht uit en bepaalt hij zelf hoe het resultaat wordt bereikt? Dan is voor die opdracht geen sprake van uitlenen. Stelt de bv hem ter beschikking aan een opdrachtgever die leidinggeeft en toezicht houdt? Dan kan de bv als uitlener worden gezien en toelating nodig hebben.

Een andere rechtsvorm neemt de noodzaak om de feitelijke werksituatie te beoordelen dus niet weg.

3. Een zzp’er werkt via een intermediair

Een intermediair kan partijen bij elkaar brengen, maar ook arbeidskrachten ter beschikking stellen. Het label ‘bemiddeling’ in het contract beslist niet welke situatie zich voordoet.

Onderzoek daarom wat de intermediair daadwerkelijk doet, welke overeenkomsten zijn gesloten en wie de werkende aanstuurt. Bij meerdere schakels moet de volledige keten in beeld zijn.

De NAU licht deze situaties toe op de pagina Moet u als zzp’er of DGA toelating aanvragen?.

Praktijkvoorbeeld: een interim-HR-manager via een bv

Een organisatie huurt een interim-HR-manager in via haar eigen bv. In het contract staat dat zij een veranderopdracht uitvoert. In de praktijk bepaalt de opdrachtgever dagelijks haar werkzaamheden, prioriteiten en werkwijze.

Dit fictieve voorbeeld laat zien waarom alleen een contractcontrole onvoldoende is. De feitelijke aansturing kan aanleiding zijn om te onderzoeken of de bv arbeidskrachten ter beschikking stelt en toelating nodig heeft.

Levert dezelfde interim-manager zelfstandig een afgesproken resultaat op, met een eigen aanpak en verantwoordelijkheid voor de uitvoering? Dan kan de beoordeling anders uitvallen. De rechtsvorm is in beide gevallen dezelfde; de organisatie van het werk verschilt.

Welke verplichtingen krijgt de inlener?

Vanaf 1 januari 2028 mag een inlener alleen samenwerken met uitleners die aan de wettelijke voorwaarden voldoen. Dat kan een toelating, ontheffing of een geldig beroep op het overgangsrecht betekenen. Daarnaast bestaan wettelijke uitzonderingen.

Inleners moeten de status van hun uitleners controleren. Vanaf 1 juli 2027 kan dat in het openbare register van de NAU. Ook moeten zij vastleggen welke arbeidskrachten via welke uitlener zijn ingezet.

Bij doorlening verdient iedere relevante schakel aandacht. Controleer dus meer dan alleen de leverancier op de factuur. Een intermediair kan zelf correct geregistreerd zijn, terwijl er verderop in de keten een probleem zit.

Overtredingen kunnen leiden tot een bestuurlijke boete. De informatie voor inleners van de NAU biedt hiervoor een actueel vertrekpunt.

Toelating vraagt meer dan een registratie

Uitleners moeten aan toelatingseisen voldoen, waaronder een Verklaring Omtrent het Gedrag en toetsing aan het normenkader. Ook geldt in beginsel een waarborgsom van €100.000.

Daarbij zijn uitzonderingen en afwijkende voorwaarden relevant. Starters betalen aanvankelijk €50.000 en vullen dit bij de definitieve toelating aan. Bepaalde bestaande uitleners kunnen bij hun eerste aanvraag vrijstelling krijgen. De waarborgsom is daarom geen bedrag dat zonder uitzondering voor iedere uitlener geldt.

Daarnaast heeft het kabinet voorgesteld om gelijke of gelijkwaardige beloning mee te nemen bij het verlenen en intrekken van toelatingen. De aankondiging van 8 oktober 2026 betrof een internetconsultatie en noemde 1 juli 2027 als verwachte ingangsdatum. Presenteer deze wijziging daarom niet zonder controle als definitief vastgesteld beleid.

Voor inleners onderstreept dit het belang van betrouwbare beloningsgegevens en duidelijke afspraken over informatieverstrekking aan uitleners.

Vijf acties voor HR, inkoop en legal

1. Breng de inhuurketen in kaart

Inventariseer uitzendkrachten, gedetacheerden, payrollers en zzp’ers. Leg vast welke partijen betrokken zijn, wie met wie contracteert en wie de arbeidskracht ter beschikking stelt.

Begin bijvoorbeeld met vijf lopende inhuurrelaties. Daarmee wordt snel zichtbaar welke informatie ontbreekt.

2. Onderzoek de dagelijkse aansturing

Bespreek met de lijnmanager wie werktijden, werkwijze en prioriteiten bepaalt. Vergelijk de antwoorden met de contractafspraken.

Gebruik deze informatie ook voor de beoordeling van schijnzelfstandigheid, maar behandel de Wtta en de kwalificatie van de arbeidsrelatie als afzonderlijke juridische vragen.

3. Controleer de voorbereiding van leveranciers

Vraag relevante uitleners of zij zich uiterlijk 31 december 2026 aanmelden voor de overgangsregeling en wanneer zij hun aanvraag indienen.

Leg afspraken vast over informatieverstrekking, wijzigingen in hun status en de gevolgen van schorsing of verlies van toelating.

4. Richt een vaste registercontrole in

Bereid de controle via het openbare register vanaf juli 2027 voor. Leg per controle de relevante ketenpartijen, datum, uitkomst en eventuele vervolgactie vast.

Spreek af wie veranderingen in de status van leveranciers volgt en wie beslist over lopende inzet.

5. Verdeel de verantwoordelijkheid

Laat HR en lijnmanagement de feitelijke aansturing onderzoeken, inkoop de leveranciersketen en contractafspraken beheren en legal de juridische beoordeling ondersteunen.

Maak daarnaast duidelijk wie verantwoordelijk is voor volledige en actuele beloningsinformatie.

Begin bij de manier waarop het werk is georganiseerd

De Wtta maakt niet van iedere zzp’er een uitlener. De wet vraagt wel om een zorgvuldige beoordeling zodra een bv of intermediair iemand ter beschikking stelt die onder leiding en toezicht van de opdrachtgever werkt.

Voor HR ligt de eerste stap daarom bij de dagelijkse praktijk. Breng samen met inkoop, legal en lijnmanagement de externe arbeidsrelaties in beeld. Controleer nu de voorbereiding op de overgangsregeling en begin bij iedere inzet met de vraag: wie stuurt het werk daadwerkelijk aan?

Bronnen

• Nederlandse Autoriteit Uitleenmarkt, Toelating uitleenmarkt: tijdlijn en overgangsregeling.
• Nederlandse Autoriteit Uitleenmarkt, Moet u als zzp’er of DGA toelating aanvragen?
• Nederlandse Autoriteit Uitleenmarkt, Inleners: verplichtingen en registercontrole.
• Nederlandse Autoriteit Uitleenmarkt, Waarborgsom: bedragen, voorwaarden en vrijstelling.
• Rijksoverheid / Ministerie van SZW (8 oktober 2026), Internetconsultatie: wijziging eisen wanneer bedrijven personeel mogen uitlenen.