Het verborgen gevaar van ‘niet lullen maar poetsen’

Waarom leiders de sleutel zijn tot duurzaam energiemanagement in organisaties

Leiderschap is topsport. Maar waar topsporters gericht pauzeren om te herstellen, gaan leiders vaak maar door. Lieke Wolfraad ziet het dagelijks. Met haar bedrijf Onewave helpt ze organisaties om beter om te gaan met stress en energie. Niet alleen bij leiders, maar bij álle medewerkers. Toch begint structurele verandering vaak bovenaan.

‘We zorgen ervoor dat we de taal spreken van de dingen waar leidinggevenden van wakker liggen. Zo voegen we direct waarde toe aan hun agenda.’

Als het over energiemanagement gaat, denken we vaak aan zonnepanelen. Maar Lieke Wolfraad – bewegingswetenschapper en oprichter van Onewave – doelt op het managen van je eigen energie. En dat gaat verder dan goed slapen, gezond eten en bewegen.

Haar inzichten komen uit de topsport. Tijdens haar onderzoek bij FC Groningen bestudeerde ze hoe inspanning en herstel zich tot elkaar verhouden. Die kennis past ze nu al meer dan vijftien jaar toe in diverse organisaties als Duravermeer, Gasunie, Accenture, Ministerie van Justitie & Veiligheid en Tony’s Chocolonely.

Leiders staan altijd ‘aan’

Wolfraad vergelijkt leiderschap met topsport. Maar: ‘Topsporters nemen tijd voor herstel. Leiders staan continu ‘aan’. Ze hebben veel verantwoordelijkheden, ervaren druk van alle kanten, en gunnen zichzelf zelden een pauzeknop.’ En juist dat breekt ze op.

Stress op zich is niet het probleem, zegt ze. ‘Het wordt pas destructief als er geen herstel tegenover staat.’ Maar in de praktijk is dat vaak precies wat ontbreekt. ‘Hoe meer druk, hoe harder we gaan werken. Terwijl je op zo’n moment juist even niets zou moeten doen.’

Data die binnenkomt

Om die patronen zichtbaar te maken, zet Onewave wearables in. Apparaten die signalen van het lichaam registreren – over slaap, stress en herstel. Zo krijgen medewerkers en leiders objectieve feedback over hun energiebalans.

Dat werkt confronterend, maar krachtig. ‘Je ziet het effect van dat etentje met wijn, de borrel op vrijdag, de nachtvlucht naar de VS – en het gebrek aan herstel dat erop volgt.’ Slechts 10 tot 20 procent van de mensen blijkt na een paar dagen op hetzelfde energieniveau uit te komen als waarmee ze begonnen.

Voor veel leiders komt dat hard aan. ‘Zeker degenen met een ‘niet zeuren maar doorgaan’-mentaliteit. Ze zijn gewend hun gevoel te negeren. Maar deze data kun je niet wegdrukken. Dit is je lijf dat zegt: zo houd je het niet vol.’

Cultuurverandering begint bij leiders

Onewave werkt met medewerkers op alle niveaus. Maar leiders zijn een cruciale groep. ‘Zij zetten de toon. Als zij leren hun eigen energie serieus te nemen, straalt dat uit naar de hele organisatie. Dan wordt het ineens normaal om te zeggen dat je slecht geslapen hebt, of dat de stress je even te veel wordt.’

De data helpt niet alleen individuen – het opent ook de gesprekken binnen teams. ‘Er wordt beter geluisterd. Mensen delen meer. Je merkt dat er meer wederzijds begrip ontstaat. En dat versterkt de cultuur van binnenuit.’

Geen one-size-fits-all

Wat iemand energie geeft of kost, verschilt per persoon. De een laadt op van sporten, de ander van stilte. ‘Daarom is energiemanagement altijd maatwerk,’ zegt Wolfraad. Maar er zijn wel rode vlaggen:

• kort lontje, thuis of op werk
• niet echt aanwezig zijn in gesprekken
• geen ruimte voor genieten of reflectie
• moeite met flexibiliteit of onverwachte gebeurtenissen

En nee – op de bank ploffen met Netflix is geen structurele oplossing. ‘Dat lijkt ontspanning, maar je verwerkt dan je stress niet. Je lijf doet dat ’s nachts, en dat gaat ten koste van je slaap.’

Voor HR: van welzijnsbeleid naar leiderschapsstijl

Voor HR-professionals ligt hier een kans én een uitdaging. Energiebalans raakt niet alleen aan vitaliteitsbeleid, maar ook aan leiderschapsontwikkeling, cultuurverandering en performance. Juist door leiders te betrekken – en hun gedrag bespreekbaar te maken – kan HR welzijn structureel integreren in de organisatie.

Het doel? Geen losse interventies, maar een werkomgeving waarin herstel net zo normaal is als presteren. Waarin energie managen net zo vanzelfsprekend wordt als tijd managen.

Van inzicht naar actie

Wat Onewave wil, is meer dan bewustwording. Het gaat om gedragsverandering, verankerd in het dagelijks werk. Wolfraad noemt een offshoreteam dat, na het zien van de data, hun roosters heeft aangepast. ‘Ze zagen: we gunnen onszelf geen herstel. En hebben het systeem veranderd. Dát is de impact die we willen maken.’

Als leiders ruimte maken voor herstel, als medewerkers leren luisteren naar hun lichaam, dan ontstaat er iets fundamenteels: een organisatie die duurzaam kan presteren.

Wat zou er gebeuren als leiders in jouw organisatie hun energiemanagement net zo serieus nemen als hun kwartaaldoelen?