Burn-out is een groot probleem; bijna 16% van de medewerkers in organisaties ervaart burn-outklachten (Hooftman et al). Bij een werkzame beroepsbevolking van 8,7 miljoen mensen gaat het dus om meer dan 1,3 miljoen medewerkers (CBS). Als coach zul je dan ook met enige regelmaat mensen tegenkomen die met burn-outklachten rondlopen. Met begeleiding kun je veel voor deze mensen betekenen. Misschien heb je echter gemerkt dat een gewoon intakegesprek niet altijd aansluit,  omdat de cliënten daar simpelweg te moe voor zijn.

Jezelf als instrument

Om de ernst van burn-outklachten te detecteren, kan je als begeleider jezelf inzetten als instrument. In dit artikel volgen we daarbij de methodiek van Voice Dialogue. We hebben niet de veronderstelling dat dit de enige methode of techniek is die als energetische ingang bij burn-out kan dienen. Evengoed kun je namelijk denken aan cognitief gedragsmatig werk, Schematherapie, Transactionele Analyse, Neuro Linguïstisch Programmeren of bijvoorbeeld Systeemopstellingen. Mensen zijn als het ware “gelijk”, omdat ze allemaal een aantal basale emoties delen. Uit systemisch werk weten we bijvoorbeeld dat een representant overeenkomstige informatie uit het (familie)systeem door kan krijgen. Door jezelf als instrument in te zetten, werk je juist met deze overeenkomsten en is het mogelijk om “energetisch” contact met elkaar te maken. Dit energetisch afstemmen noemen we “resonantie” (Stamboliev, 2012).

Resonantie is een algemeen menselijk principe dat ook terug te vinden is in de taal die we onderling bezigen. Uitdrukkingen als ‘zij is zo’n warm mens’ of ‘wat een koele kikker’ duiden op deze energiewaarneming. Veel mensen zijn van nature “energiegevoelig” maar zijn hier vaak onbewust van. Door deze gevoeligheid bewust te leren inzetten, word je een beter “instrument” als begeleider.

Het is belangrijk de eigen sterke kanten te leren kennen en een eigen stijl van resoneren te ontwikkelen. Sommigen zijn van nature – of van “nurture” door bijvoorbeeld opvoeding – misschien minder gevoelig dan anderen om naar hun lijf te luisteren en zo met resonantie te werken, maar het is zeker aan te leren en te trainen.

Als de begeleider voldoende aan zichzelf heeft gewerkt en niet teveel in beslag wordt genomen door eigen patronen en preoccupaties, kan hij door goed naar zichzelf te luisteren informatie krijgen over de cliënt. Dit kan vooraf gebeuren in stilte (als je de cliënt al kent), maar ook tijdens het verloop van de sessie. Zo kan het bijvoorbeeld voorkomen dat als de cliënt het woord neemt, de begeleider na een paar zinnen een gevoel van zware vermoeidheid in zijn lichaam voelt. Hij hoort deze vermoeidheid letterlijk in de stem van de ander, of het komt via zijn eigen lichaam tot uitdrukking. Ook kan het zijn dat de begeleider een beeld ziet, bijvoorbeeld een omgevallen boom of iemand met zware ketenen aan armen en benen. Het kan ook voorkomen dat de begeleider een zwaar gevoel in zijn lichaam krijgt, zodra hij bijvoorbeeld zelf uitleg geeft over een bepaalde oefening. Dergelijke lichamelijke reacties kunnen fungeren als een waarschuwingssignaal. Het kan wijzen op de staat waarin de cliënt verkeert. Vervolgens kan de begeleider deze ingevingen of beelden checken alsof het werkelijke symptomen zijn die uit een vragenlijst naar voren komen. Doordat wij met vele cliënten in onze praktijken hebben mogen werken, hebben wij in de loop der jaren geleerd deze signalen heel serieus te nemen.

Twee vormen van resonantie

Er zijn verschillende vormen van resoneren waarvan we er hierna twee bespreken. Het gaat om resoneren via het eigen lichaam en resoneren via het bewust oproepen van de eigen deelpersoonlijkheden, waar het gedachtegoed van Voice Dialogue onder meer op gebaseerd is.

Resoneren via het eigen lichaam

Je eigen lichaam geeft veel informatie. Deze benadering sluit goed aan op de Focusing methode van Gendlin. Terwijl je rustig ademt, breng je je aandacht naar je lichaam en wacht je op een reactie. Deze kan komen in de vorm van een gedachte, een beeld of een woord. Na het opkomen van de reactie ga je weer met je aandacht naar je lichaam om te ervaren hoe het lichaam reageert op deze waarneming. Zo kun je een paar keer heen en weer gaan tussen de ervaring in het eigen lichaam en de reactie erop, totdat je een stabiel handvat hebt. Je kunt je hele lichaam vragen om een reactie, maar ook specifieke delen. Wat gebeurt er bijvoorbeeld in je buik, borststreek en hoofd, en wat vertelt dit deel je?

Resoneren via het bewust oproepen van de eigen deelpersoonlijkheden

Het oproepen van de eigen deelpersoonlijkheden maakt onderdeel uit van Voice Dialogue, een methode die is ontwikkeld door de psychologen Stone en Stone (1989; 1991; 1993). Voice Dialogue is gebaseerd op het idee dat deze verschillende delen, deze deelpersoonlijkheden, elk afzonderlijk benaderd kunnen worden. Elke deelpersoonlijkheid heeft een eigen wilskracht, eigen gedachten en gevoelens, en een eigen stem. Na voldoende training ken je er een aantal en ben je in staat om deze bewust op te roepen. Zo kan de controleur in ons aanvoelen hoe het staat met de controleur van de cliënt. Het kwetsbare kind in ons voelt hoe het staat met de kwetsbaarheid van de ander, en de kracht in ons voelt hoe het staat met de kracht van de cliënt.

In de begeleiding kan je vervolgens aan de cliënt vragen hoe hij zijn lichaam ervaart. Als de cliënt nog in het voorstadium van burn-out zit, kan dit goed werken. Hier willen we het belang van de intake opnieuw benadrukken, want indien sprake is van burn-out, is het voor een cliënt vaak al te vermoeiend en teveel gevraagd om deze vraag te stellen. De cliënt bevindt zich dan nog in een al gehele “shutdown-modus”, waarin allereerst rust en slaap geboden is.


Met dit artikel hebben we een alternatieve intake als insteek willen presenteren. Dit artikel maakt deel uit van de grotere whitepaper “Hoe kan Voice Dialogue helpen bij herstel en voorkomen van een burn-out?” Klik hier om deze gehele whitepaper te downloaden (met tevens een overzicht van de gebruikte literatuur in deze blog).


Over de auteurs

Anita Roelands, Registerpsycholoog NIP | Arbeid & Organisatie, gespecialiseerd in burn-out, trainer en schrijver van ‘Nooit meer burn-out! – in drie stappen leren genieten van werk en leven’. www.roelandscoaching.nl

Robert Stamboliev, psycholoog, trainer en relatiebegeleider. Hij introduceerde Voice Dialogue in Nederland en Europa, is oprichter van het ITP en schrijver van ‘De Energetica van Voice Dialogue’. www.stamboliev.com

Robert Stamboliev

Gepost door Robert Stamboliev

Robert Stamboliev, psycholoog, trainer en relatiebegeleider. Hij introduceerde Voice Dialogue in Nederland en Europa, is oprichter van het ITP en schrijver van ‘De Energetica van Voice Dialogue’.