Grote veranderingen in het arbeidsongeschiktheidsstelsel: wat betekent dit voor jou?

Wijzigingen in het arbeidsongeschiktheidsstelsel: wat gaat er veranderen?

Afgelopen januari heeft het ministerie van SZW een Kamerbrief gepubliceerd waarin de voorgenomen wijzigingen in het arbeidsongeschiktheidsstelsel zijn opgenomen. De Kamerbrief is een reactie van minister Van Hijum op de adviezen van de commissie OCTAS.

Drie toekomstscenario’s voor een beter arbeidsongeschiktheidsstelsel

De Onafhankelijke Commissie Toekomst Arbeidsongeschiktheidsstelsel (OCTAS) heeft vorig jaar het kabinet advies uitgebracht over een stelsel voor langdurige ziekte en arbeidsongeschiktheid. Dat stelsel staat onder druk, onder andere door een tekort aan verzekeringsartsen die beoordelen hoe ziek of arbeidsongeschikt een medewerker is die een WIA-uitkering wil. In het advies worden drie mogelijke varianten voor een vereenvoudigd arbeidsongeschiktheidsstelsel voorgesteld:

– Huidig stelsel beter: verbeteringen binnen het bestaande stelsel, waaronder een lagere arbeidsongeschiktheidsdrempel en een regeling voor zelfstandigen.
– Werk staat voorop: focus op wat mensen wél kunnen, met eerst een re-integratieuitkering en daarna een eventuele arbeidsongeschiktheidsbeoordeling.
– Basis voor werkenden: één uniforme regeling voor alle werkenden met een basisverzekering voor ziekte en arbeidsongeschiktheid.

Welke maatregelen stelt de Kamerbrief voor de korte termijn?

Hoewel er met de Kamerbrief nog geen definitieve beslissingen zijn genomen, wordt wel een beeld geschetst van de richting die het beleid waarschijnlijk zal inslaan.

In de Kamerbrief wordt met een aantal wijzigingen voorgesteld om het huidige arbeidsongeschiktheidsstelsel op ‘korte termijn’ te vereenvoudigen. Dit sluit aan op de variant Huidig stelsel beter uit het OCTAS-rapport.

1. Afschaffen IVA en vervolguitkering

Het voorstel is om voorlopig dicht bij het huidige stelsel te blijven en over te gaan naar één WIA-uitkeringsregime. Dit houdt in dat de IVA-uitkering en de WGA-vervolguitkering (VVU) mogelijk worden afgeschaft. In plaats van een vervolguitkering krijgen mensen dan een loonaanvullingsuitkering. De hoogte hiervan hangt af van hun inkomen, maar is altijd hoger dan de vervolguitkering.

2. Verlaging WIA-drempel naar 25 of 15 procent

Er wordt gekeken naar de mogelijkheid om de WIA-drempel te verlagen van 35 naar 25 of zelfs 15 procent. Hierdoor kan eerder aanspraak worden gemaakt op een WIA-uitkering. De financiële gevolgen van deze aanpassing zijn aanzienlijk. Een verlaging naar 25 procent zou per jaar leiden tot 290 miljoen euro extra kosten, een verlaging naar 15 procent tot 500 miljoen euro. Omdat deze keuze directe raakvlakken heeft met de Europese normen, is niet uitgesloten dat een verlaging wordt doorgevoerd.

3. Doorbelasten WIA-uitkeringslasten

Als de IVA-uitkering wordt afgeschaft, zullen de lasten voor veel werkgevers stijgen. WGA-uitkeringen worden grotendeels doorbelast aan (oud-)werkgevers, terwijl de IVA wordt gefinancierd met Aof-gelden.

Om werkgevers tegemoet te komen, wordt voorgesteld:

– Een verlaging van de Aof-premie
– Verkorting van de periode waarin de WGA wordt doorbelast aan werkgevers van tien naar vijf jaar
– Een splitsing in de doorrekening van uitkeringen: een percentage ten laste van de werkgever, en een deel dat niet wordt toegerekend

Ondanks deze maatregelen is de verwachting dat de lasten voor werkgevers alsnog zullen stijgen.

Lange termijn: focus op werken en gelijke rechten

Voor de lange termijn wordt onderzocht of er een stelsel mogelijk is dat zich richt op wat mensen wél kunnen in plaats van wat ze niet kunnen (Werk staat voorop) en op gelijke rechten en plichten voor alle werkenden (Basis voor werkenden).

Blijf op de hoogte van wijzigingen in het arbeidsongeschiktheidsstelsel

Er zijn nog geen definitieve besluiten genomen. De minister heeft aangegeven dat hij de Kamer vóór de zomer van 2025 zal informeren over het pakket maatregelen voor de korte termijn. Dit pakket bevat tevens een planning van de benodigde wetgeving en de financiële consequenties.

De HR Specialisten van OAZ houden de ontwikkelingen op het gebied van het arbeidsongeschiktheidsstelsel en WIA-wijzigingen in 2025 nauwlettend in de gaten. Wil je op de hoogte blijven van het laatste nieuws?

Schrijf je dan in op de nieuwsbrief van OAZ of neem contact op via [email protected].