De Hoge Raad heeft duidelijkheid gegeven over studiekosten en verplichte scholing binnen arbeidsrelaties. Werkgevers mogen kosten van noodzakelijke opleidingen in principe niet verhalen op werknemers.
Sinds de invoering van de Wet transparante en voorspelbare arbeidsvoorwaarden zijn de regels rondom studiekosten strenger geworden. Zo moet scholing die noodzakelijk is voor het uitoefenen van de functie in beginsel kosteloos worden aangeboden. Dat is anders wanneer sprake is van een start- of beroepskwalificatie.
Deze uitzonderingen leverden in de praktijk vragen op, onder andere binnen de advocatuur waar advocaat-stagiairs de Beroepsopleiding Advocaten volgen. De Hoge Raad heeft zich onlangs over deze opleiding uitgesproken: werkgevers mogen de kosten van de beroepsopleiding niet verhalen op advocaat-stagiairs.
In de zaak die bij de Hoge Raad voorlag ging het om een advocaat-stagiair die in 2022 in dienst trad bij een advocatenkantoor. Haar contract bevatte een studiekostenbeding waarin stond dat zij in bepaalde situaties de studiekosten moest terugbetalen, onder meer bij een ontslag op staande voet. Medio 2023 werd de werkneemster op staande voet ontslagen. De werkneemster stapte vervolgens naar de kantonrechter voor een oordeel over het ontslag op staande voet, terwijl de werkgever terugbetaling van de studiekosten vorderde. De kantonrechter oordeelde dat het ontslag rechtsgeldig was. In hoger beroep bleef de vraag naar de geldigheid van het studiekostenbeding staan. Deze vraag is uiteindelijk voorgelegd aan de Hoge Raad.
De Hoge Raad oordeelde dat de Beroepsopleiding Advocaten een verplichte en noodzakelijke opleiding is voor de functie van advocaat-stagiair. Er is geen sprake van een startkwalificatie, omdat het scholing tijdens het werk betreft (‘training on the job’). Ook is de uitzondering voor beroepskwalificaties niet van toepassing, omdat sprake is van wettelijk verplichte scholing. Het advocatenkantoor was daarom op grond van de wet verplicht om de werkneemster in staat te stellen de scholing kosteloos te volgen. De Hoge Raad benadrukt dat deze uitleg ook geldt voor opleidingspunten (permanente educatie) die noodzakelijk zijn voor het beroep van advocaat.
De uitspraak is relevant voor alle werkgevers die scholing aanbieden die noodzakelijk is voor het uitoefenen van een functie. Deze scholing moet in beginsel kosteloos worden aangeboden. Dat is anders wanneer sprake is van een startkwalificatie of niet-verplichte scholing in het kader van een beroepskwalificatie. Kort gezegd moet het dan gaan om scholing die niet noodzakelijk is voor het uitoefenen van een functie. Werkgevers doen er verstandig aan het scholingsbeleid tegen het licht te houden en te toetsen aan deze uitspraak van de Hoge Raad.
De inhoud van dit artikel is actueel op de datum van publicatie (10 oktober 2025). Het arbeidsrecht en relevante jurisprudentie zijn voortdurend in beweging, waardoor ontwikkelingen na deze datum niet in dit artikel zijn verwerkt. Verder is dit artikel met zorg en aandacht opgesteld en bevat het informatie van algemene, informatieve aard. Afhankelijk van de omstandigheden van een specifiek geval kan de informatie geheel of gedeeltelijk niet van toepassing zijn. De inhoud van dit artikel dient dan ook niet te worden beschouwd als juridisch advies. BDO aanvaardt geen enkele aansprakelijkheid voor de gevolgen van het gebruik van de informatie in dit artikel.
WORD LID
Met HRcommunity maken we het werkveld iedere dag een stukje beter en mooier. Meld je gratis aan als lid, maak verbinding, haal én breng kennis, maak je eigen ledenprofiel, connect met andere leden en meer.
PUBLICEER
Heb je een uniek en interessant artikel geschreven en denk je dat deze interessant kan zijn voor de leden van HRcommunity? Stuur deze dan in via het formulier en wij gaan er mee aan de slag.
