AI-paradox: instroom ICT-opleidingen keldert, vraag naar tech-talent groeit

Het aantal jongeren dat kiest voor een ICT-opleiding daalt hard. In drie jaar tijd nam de instroom in hbo en wo met ruim een kwart af: van ruim 10.000 eerstejaars in 2022 naar circa 7.600 vorig jaar. Studiekiezers twijfelen of programmeren nog toekomst heeft nu AI steeds meer code schrijft. Tegelijk breidt het overgrote deel van de werkgevers zijn tech-teams juist uit. Voor HR ontstaat zo een structureel talentprobleem dat pas over een aantal jaar in volle omvang zichtbaar wordt.

Studiekiezers trekken hun eigen conclusie over AI

De daling raakt opleidingen als informatica, computerwetenschappen en game design. Ook bacheloropleidingen in artificial intelligence zijn geslonken. In het hbo trokken opleidingen als informatica en gametechnologie in 2022 samen nog zo’n 7.400 eerstejaars, in 2025 waren dat er 5.600. De Rijksuniversiteit Groningen ziet voor het komende studiejaar opnieuw een zorgelijke afname van het aantal aanmeldingen.

Felienne Hermans, hoogleraar Computer Science Education aan de Vrije Universiteit, begrijpt de twijfel. Een ICT-studie gold lang als garantie voor een goede loopbaan, en een deel van de bedrijven zet inmiddels AI-agents in waar eerder programmeurs werkten. Rector magnificus Jacquelien Scherpen van de RUG vindt echter dat studiekiezers zich op het verkeerde been laten zetten door mediaverhalen over het einde van de programmeur. Het werk verandert, maar de vraag naar creatieve, kritische en ondernemende IT’ers blijft.

Werkgevers bouwen tech-teams juist uit

De arbeidsmarktcijfers vertellen een ander verhaal dan de instroomcijfers. Uit het recente tech talent-rapport van Randstad, gebaseerd op een enquête onder 1.100 beslissers in elf landen, blijkt dat 86 procent van de organisaties het aantal tech-medewerkers laat groeien, juist omdat AI het werk verandert. Hermans spreekt van de paradox van AI: technologie die als besparing wordt verkocht, genereert zoveel code, tekst en beeld dat er meer mensen nodig zijn om dat te controleren.

Ook het Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt (ROA) ziet in Nederland nog geen krimp in IT-banen. Het aantal kan de komende jaren zelfs licht stijgen. Bovendien ontstaat er nieuw werk. AI maakt hacken eenvoudiger, waardoor de vraag naar cybersecurityspecialisten toeneemt. Randstad signaleert dat de vraag naar expertise in AI-risicobeheer en governance in een jaar met 108 procent groeide, terwijl het aanbod met 69 procent toenam. Daarnaast vindt 61 procent van de werkgevers mensen met communicatieve vaardigheden en kritisch denkvermogen lastiger te vinden dan puur technisch talent.

Wat dit vraagt van HR en strategische personeelsplanning

Voor senior HR-professionals is de les helder: de krapte van morgen ontstaat vandaag in de collegezalen. Een kleinere instroom betekent over drie tot vijf jaar minder afgestudeerden, precies op het moment dat organisaties hun AI-ambities willen verzilveren. Dat komt bovenop een bredere zorg: AI neemt juist het instapwerk over waarmee junioren zich vroeger ontwikkelden. Wie alleen op de externe markt rekent, concurreert straks om een krimpende vijver. Randstad ziet nu al dat banken en zorgorganisaties techbedrijven overbieden voor softwareontwikkelaars.

Dat vraagt om een bredere aanpak: eigen mensen omscholen, skills-based werven en structureel samenwerken met hogescholen en universiteiten. Daarnaast is employer branding nodig die laat zien welke menselijke expertise onmisbaar blijft, zoals architectuur, kritische beoordeling van AI-output, cybersecurity en AI-governance. HU-directeur ICT Anita Bosman benadrukt dat ICT veel breder is dan softwareontwikkeling en ook data, cloud en digitale infrastructuur omvat. Die boodschap moeten werkgevers en onderwijs samen uitdragen, voordat het tekort zichzelf bewijst.

Bronnen: EenVandaag, Randstad, HOP via Trajectum