Afschaffing compensatieregeling transitievergoeding: wat betekent dit voor grote werkgevers?

Het kabinet is voornemens de compensatieregeling voor de transitievergoeding bij langdurige arbeidsongeschiktheid ingrijpend te wijzigen. Alleen werkgevers met een loonsom tot en met 25 keer het gemiddelde premieplichtige loon per werknemer per jaar, globaal: minder dan 25 werknemers, behouden nog recht op compensatie. Voor middelgrote en grote werkgevers vervalt de regeling volledig. In een Kamerbrief van 24 april 2026 is de nieuwe beoogde ingangsdatum vastgesteld op 1 januari 2027.

Achtergrond: waarom bestond deze regeling?

Sinds de invoering van de Wet Werk en Zekerheid in 2015 moet een werkgever een transitievergoeding betalen bij ontslag wegens langdurige arbeidsongeschiktheid. Omdat werkgevers al twee jaar verplicht minimaal 70% van het loon moeten doorbetalen, bleek die extra vergoeding in de praktijk zwaar te drukken op de loonkosten. Daarom kwam er in 2020 een compensatieregeling: werkgevers konden bij het UWV een vergoeding aanvragen voor de betaalde transitievergoeding.

Het ongewenste bijeffect — het zogenoemde slapende dienstverband — werd daarmee aangepakt. De Hoge Raad oordeelde in de Xella-beschikking van 2019 dat, omdat er een compensatieregeling geldt, de werkgever op grond van goed werkgeverschap gehouden is om in te stemmen met een voorstel van een werknemer om het dienstverband te beëindigen onder toekenning van een transitievergoeding.

Kritiek van de Raad van State

Het beperken van de compensatie kan tot gevolg hebben dat de werking en/of reikwijdte van de Xella-plicht verandert en dat werkgevers opnieuw kiezen om een dienstverband slapend te houden, wat kan leiden tot een toename aan procedures. Ondanks deze kritiek is het wetsvoorstel op 10 december 2025 ingediend bij de Tweede Kamer.

Financiële impact voor werkgevers

De maatregel levert de overheid een structurele besparing op van circa €380 miljoen. Die besparing komt echter rechtstreeks ten laste van middelgrote en grote werkgevers: de transitievergoeding wordt voor hen een directe kostenpost, zonder mogelijkheid tot terugvordering bij het UWV.

Houd ook rekening met het overgangsrecht: voor wie de 104-wekentermijn vóór de ingangsdatum eindigt en tijdig handelt, geldt overgangsrecht. Concreet betekent dat: de arbeidsovereenkomst moet vóór die datum zijn beëindigd en de transitievergoeding moet vóór die datum volledig zijn betaald.

Wat moet HR nu doen?

De wijziging vraagt om een actieve heroriëntatie op het beleid rondom langdurig zieke werknemers. De belangrijkste aandachtspunten:

Inventariseer lopende dossiers. Breng in kaart welke werknemers al langer dan anderhalf jaar ziek zijn. Nadert de 104-wekentermijn vóór de ingangsdatum? Dan kan het financieel aantrekkelijk zijn om het dienstverband nog tijdig af te wikkelen en gebruik te maken van het overgangsrecht.

Vermijd slapende dienstverbanden. De verleiding om dienstverbanden slapend te houden — en zo de transitievergoeding te ontwijken — keert mogelijk terug. Juridisch en moreel is dit echter risicovol: de Xella-norm blijft gelden zolang er geen wetswijziging op dat punt plaatsvindt.

Herzie de re-integratieaanpak. Met een hogere financiële prikkel om langdurig ziekteverzuim te beperken, loont het nog meer om vroeg en actief te investeren in re-integratie — zowel spoor 1 (eigen functie of passend werk) als spoor 2 (ander bedrijf).

Controleer uw werkgeversgrootte jaarlijks. Op de mededeling/beschikking voor de gedifferentieerde premie Werkhervattingskas van de Belastingdienst staat vermeld of de werkgever als kleine of (middel)grote werkgever wordt aangemerkt. Dit bepaalt of u straks nog recht heeft op compensatie.

Houd de politieke ontwikkelingen bij. Het coalitieakkoord bevat verdergaande plannen: de compensatieregeling volledig afschaffen per 2028, ook voor kleine werkgevers, en de transitievergoeding hervormen zodat werkgevers die aantoonbaar investeren in scholing en re-integratie een lagere of zelfs geen transitievergoeding hoeven te betalen.

Conclusie

De afschaffing van de compensatieregeling voor grote werkgevers is een substantiële lastenverzwaring die om een proactieve HR-aanpak vraagt. Wacht niet af, maar handel nu: inventariseer de dossiers, voorkom slapende dienstverbanden en versterk de re-integratieprocessen.

Bronnen:

• Sociaalweb.nl – Gedeeltelijke afschaffing compensatie transitievergoeding uitgesteld
• Kennedy Van der Laan – Wetsvoorstel beperken compensatieregeling naar de Tweede Kamer
• Ten Advocaten – Compensatieregeling transitievergoeding 2026