Arbeidsmarkt ontspant licht: wat 92 vacatures per 100 werklozen betekent voor HR

De Nederlandse arbeidsmarkt ontspant, maar van een kentering is nog geen sprake. In het derde kwartaal van 2026 stonden er tegenover elke 100 werklozen 92 openstaande vacatures, tegen 95 een kwartaal eerder. Het aantal werklozen steeg met 11 duizend naar 407 duizend. Het aantal vacatures bleef met 375 duizend vrijwel gelijk. Tegelijk kwamen er 14 duizend banen bij. Voor HR-professionals laten de nieuwste cijfers een markt zien die langzaam normaliseert, met duidelijke verschuivingen in contractvormen en beroepen.

Krapte daalt, maar werving blijft een uitdaging

Het werkloosheidspercentage liep op van 3,9 naar 4,0 procent. Dat lijkt bescheiden, maar de trend is consistent: in het tweede kwartaal van 2022 lag de werkloosheid nog op 3,3 procent. Ook de maandcijfers bevestigen dit beeld. In september waren 408 duizend mensen werkloos en het UWV telde eind die maand 197,1 duizend lopende WW-uitkeringen, 1,2 procent meer dan een maand eerder.

Opvallend is dat de stijging vooral komt van mensen die opnieuw de arbeidsmarkt betreden en niet direct een baan vinden. Per saldo vonden juist meer werklozen werk dan er werkenden hun baan verloren. Wel neemt de langdurige werkloosheid toe: 73 duizend mensen zoeken langer dan een jaar naar werk, 7 duizend meer dan in het vorige kwartaal.

De dynamiek op de vacaturemarkt neemt af. Er ontstonden 342 duizend nieuwe vacatures, 13 duizend minder dan een kwartaal eerder, en er werden 341 duizend vacatures vervuld. De vacaturegraad daalde licht naar 41 per duizend banen. De bouw blijft met 72 vacatures per duizend banen de krapste sector, het onderwijs met 16 de minst krappe. Zorg, handel en zakelijke dienstverlening zijn samen goed voor ruim de helft van alle openstaande vacatures.

Vaste contracten winnen terrein van flex en zzp

Voor HR-beleid is de verschuiving in arbeidsrelaties misschien wel de belangrijkste ontwikkeling. Het aantal werkenden daalde licht naar 9,8 miljoen, maar vooral de samenstelling verandert. Het aantal mensen met een vaste arbeidsrelatie steeg met 10 duizend tot ruim 5,6 miljoen. Het aantal flexwerknemers nam met 8 duizend af tot ruim 2,7 miljoen.

Het aantal zzp’ers daalde met 11 duizend en krimpt daarmee al zeven kwartalen op rij. Organisaties die voor hun capaciteit sterk leunen op zelfstandigen, doen er goed aan hun personeelsplanning hierop te toetsen. De beweging richting vast werk vraagt om andere keuzes in strategische personeelsplanning, beloning en binding.

Ook de banengroei verschuift. Uitzendbureaus, openbaar bestuur en zorg groeiden, terwijl de zakelijke dienstverlening exclusief uitzendwerk 8 duizend banen verloor.

Onbenut potentieel en veranderend werk

Een groeiende groep blijft buiten de werkloosheidscijfers. Het aantal deeltijders dat meer uren wil en kan werken, steeg met 20 duizend naar 588 duizend. Eind 2022 waren dat er nog 504 duizend. Voor werkgevers met openstaande vacatures ligt hier een directe en vaak onderbenutte bron van extra capaciteit, binnen de eigen organisatie en daarbuiten.

Tegelijk laten UWV-analyses zien dat technologie bepaalde beroepen zichtbaar verandert. In klantcontactfuncties nemen de vacatures af doordat organisaties vaker chatbots, automatisering en AI inzetten of werk naar het buitenland verplaatsen. Volgens het UWV beschikken deze medewerkers wel over vaardigheden als communiceren, plannen en klantgericht werken, die elders hard nodig zijn, bijvoorbeeld als personeelsplanner of in de zorg.

Voor senior HR-professionals is de boodschap tweeledig. De druk op werving neemt iets af, maar structurele tekorten in onder meer bouw en zorg blijven bestaan. Wie nu investeert in interne mobiliteit, omscholing en het benutten van extra uren, versterkt de wendbaarheid van de organisatie voor de komende jaren.

Bronnen: CBS, Blik op Nieuws, Groningen.nieuws.nl