Loonpremie voor AI-kennis zet beloningsbeleid onder druk
38% van de werkgevers betaalt meer voor generatieve AI-kennis. Wat betekent die loonpremie voor eerlijk belonen onder de Wet loontransparantie?
Lees verderVrouwen in Nederland verdienen op jaarbasis 69% van het inkomen van mannen, de grootste kloof van de EU. Wat de Gender Equality Index 2026 betekent voor HR.
Nederland doet het in Europees verband goed op gendergelijkheid, maar zodra het om werk en geld gaat, valt het land door de mand. Volgens de Gender Equality Index 2026 van het Europees Instituut voor Gendergelijkheid (EIGE) verdienen vrouwen in Nederland op jaarbasis gemiddeld zo’n 69 procent van wat mannen verdienen. Nergens in de Europese Unie is de inkomenskloof tussen vrouwen en mannen groter. Het EU-gemiddelde ligt op 80 procent.
Voor HR-professionals die werken aan beloningsbeleid, loopbaanontwikkeling en de voorbereiding op loontransparantie is dat meer dan een statistiek.
EIGE meet gelijke kansen op zes terreinen: gezondheid, tijdsbesteding, macht, geld, werk en kennis. Nederland komt uit op 70,7 van de 100 punten, een stijging van 1,2 punt ten opzichte van vorig jaar, en eindigt daarmee op de vijfde plaats. Frankrijk staat met 74,8 punten voor het eerst bovenaan en verdringt Zweden, dat sinds 2013 de lijst aanvoerde.
Die totaalscore verhult een scherp contrast. Op kennis scoort Nederland hoog, omdat vrouwen hier relatief goed zijn opgeleid. Ook op tijdsbesteding scoort het land goed, al ligt het grootste deel van de zorgtaken nog altijd bij vrouwen. Op werk en geld daarentegen eindigt Nederland op de 26ste plek van de 27 lidstaten. Alleen Griekenland doet het slechter.
Gemiddeld verdienen vrouwen hier 33.366 euro bruto per jaar, tegenover 48.437 euro voor mannen. Van de werkende vrouwen heeft 44 procent een laag inkomen, bij mannen is dat 28 procent.
Een belangrijk onderscheid: het gaat hier om de kloof in jaarinkomen, niet om het verschil in uurloon. Veel Nederlandse vrouwen werken in deeltijd en opvallend veel van hen zijn actief in sectoren met relatief lage salarissen, zoals zorg, horeca, dienstverlening en schoonmaak.
Volgens Mara Yerkes, hoogleraar sociaal beleid aan de Universiteit Utrecht, speelt de breed gedeelde opvatting dat vrouwen beter zijn in zorgtaken een hoofdrol. Sectoren als onderwijs en zorg bieden meer ruimte voor deeltijd en flexibele werkafspraken, waardoor vrouwen er vaker terechtkomen. Ook het betaald ouderschapsverlof heeft volgens haar te weinig effect: omdat het maar deels wordt doorbetaald, nemen veel vaders weinig of geen verlof op.
Dat is opvallend, want het thema van de index is dit jaar juist ouderschapsverlof. Hoe de loonkloof van hardnekkig gegeven een juridische verplichting wordt, lees je in ons verdiepende artikel.
De gevolgen reiken verder dan de loonstrook. EIGE signaleert dat jonge vrouwen relatief vaak uitvallen door stress en mentale klachten, wat de onderzoekers mede koppelen aan de lage inkomens van moeders. Daarnaast is de gezondheidsachterstand van alleenstaande moeders ten opzichte van alleenstaande vaders nergens in Europa zo groot als in Nederland.
EIGE-onderzoeker MaruÅ¡a Gortnar pleit daarom voor meer aandacht voor financiële onafhankelijkheid, zowel in overheidsbeleid als in het besef van burgers over de risico’s van hun keuzes. Ze zet ook vraagtekens bij het idee dat deeltijd puur een vrije keuze is. Als vooral vrouwen minder uren willen werken om voor de kinderen te zorgen, zijn we volgens haar de stereotypen nog niet voorbij.
Voor werkgevers ligt hier een concrete opdracht. Wie meer uren mogelijk maakt via roosterflexibiliteit, vaders actief stimuleert om verlof op te nemen en loopbaanpaden losmaakt van een voltijdcontract, raakt tegelijk aan krapte, inzetbaarheid en gelijke beloning. Met de Europese richtlijn in aantocht loont het om nu al te bekijken wat HR moet doen rond loontransparantie, bijvoorbeeld met het stappenplan beloningsrapportage voorbereiden in 13 stappen.
Bij het huidige tempo duurt het volgens EIGE nog ruim vijftig jaar voordat vrouwen en mannen in Europa gelijke kansen hebben op het werk en thuis.
Dat is een termijn die geen enkele HR-strategie zich kan permitteren.
WORD LID
Met HRcommunity maken we het werkveld iedere dag een stukje beter en mooier. Meld je gratis aan als lid, maak verbinding, haal én breng kennis, maak je eigen ledenprofiel, connect met andere leden en meer.
PUBLICEER
Heb je een uniek en interessant artikel geschreven en denk je dat deze interessant kan zijn voor de leden van HRcommunity? Stuur deze dan in via het formulier en wij gaan er mee aan de slag.