Tags: AI, AI Act, AI en arbeid, kwaliteit van werk, Medezeggenschap, Ondernemingsraad, scholing, SER, Strategische medezeggenschap

AI en werk: kabinet wil OR eerder betrekken bij strategische AI-keuzes

Kabinet reageert op SER-advies AI en werk: kwaliteit van werk centraal, OR eerder aan tafel via de WOR en gerichte scholing. Wat betekent dit voor HR?

Het kabinet wil dat kunstmatige intelligentie op de werkvloer veilig en mensgericht wordt ingezet. Dat staat in de kabinetsreactie op het SER-advies AI en werk, die minister Vijlbrief (SZW) op 6 november samen met staatssecretaris Aerdts en minister Letschert naar de Tweede Kamer stuurde. De brief verscheen tegelijk met de bredere Kabinetsvisie op AI. Waar die visie vooral gaat over verdienvermogen en digitale soevereiniteit, landt de reactie op het SER-advies midden in het HR-domein: kwaliteit van werk, medezeggenschap en scholing.

AI mag volgens het kabinet nooit een doel op zich zijn. Dat de technologie ook beter werk oplevert, gaat niet vanzelf.

Kwaliteit van werk wordt de toetssteen voor AI

Het kabinet onderschrijft de tweede hoofdaanbeveling van de SER: zet waardig werk centraal bij de inzet van AI. Kwaliteit van werk wordt daarbij concreet ingevuld. Het gaat om autonomie, het benutten en ontwikkelen van competenties, sociale relaties, controle over werkprocessen, werkintensiteit, werkstress en eerlijke behandeling.

De risico’s worden evenmin verbloemd. AI kan besluitvorming minder doorzichtig maken, bias in trainingsdata kan botsen met het recht op gelijke behandeling en privacy en dataveiligheid vragen extra aandacht. Ook de interactie met collega’s, leidinggevenden en klanten verandert, en daarmee de zingeving in het werk.

Het juridische kader komt grotendeels uit Brussel. Emotieherkenning op de werkvloer is sinds februari 2025 verboden. Wie wordt geraakt door een hoog-risico AI-systeem, heeft recht op uitleg. En werkgevers moeten werknemers en hun vertegenwoordigers vooraf informeren als zij zo’n systeem willen inzetten. Om gezond en veilig werken te borgen, moeten werkgevers de AI-systemen die zij gebruiken bovendien begrijpen en monitoren.

Ondernemingsraad vroeg aan tafel bij AI-keuzes

De opvallendste passage voor HR: het kabinet overweegt de Wet op de ondernemingsraden (WOR) te actualiseren, zodat strategische ontwikkelingen in de onderneming er nadrukkelijk onder vallen. De SER heeft toegezegd met een voorstel te komen. Het idee sluit aan bij de lijn van toekomstgerichte medezeggenschap, waarin werkgever en OR strategische onderwerpen zoals de gevolgen van AI in een vroeg stadium bespreken.

Ook de cao-tafel krijgt een rol. In enkele cao’s, waaronder die voor gemeenten, staan al afspraken over onderzoek naar AI-inzet en de plicht om daarover met werknemers in gesprek te gaan.

Overbodig is dat niet. Uit recente TNO-cijfers blijkt dat het AI-gebruik bij werkgevers in twee jaar verdubbelde, terwijl slechts een derde van de werkgevers medewerkers ook bij besluiten betrekt.

Scholing en de vraag wie achterblijft

De derde lijn is leren en ontwikkelen. Het kabinet is helder over de rolverdeling: werkgevers hebben een wettelijke, en ook een initiërende, verantwoordelijkheid om werkenden passend te scholen. AI-gerichte scholing kan deel uitmaken van het bredere beleid voor leven lang ontwikkelen.

De zorg zit bij wie nu al achterblijft. Werkenden met een kwetsbare arbeidsmarktpositie en medewerkers in het mkb nemen minder deel aan scholing, en AI dreigt die kloof te vergroten. Het kabinet wijst op de SLIM-regeling, die sinds maart 2025 ook een scholingsfaciliteit kent voor ontwikkelpaden in tekortsectoren.

Daarnaast wil het kabinet beter zicht op welke beroepen het sterkst aan AI worden blootgesteld, onder meer via de skillstaal van CompetentNL en in samenwerking met TNO, CBS en de SER. Er zijn signalen dat werkgevers AI al noemen als reden voor ontslagrondes en dat het aantal startersbanen terugloopt. Het kabinet werkt daarom scenario’s uit, tot en met een grote economische schok.

Voor HR is de boodschap helder. AI-implementatie is geen IT-project, maar een vraagstuk van organisatieontwerp: functies herinrichten, gericht scholen en de OR vroeg betrekken.

Bronnen: Tweede Kamer, Kabinetsreactie op het SER-advies over werk en AI (6 november 2026); SER, advies AI en werk; Digitale Overheid, Kabinet kiest voor AI die Nederland vooruithelpt

Tags: AI, AI Act, AI en arbeid, kwaliteit van werk, Medezeggenschap, Ondernemingsraad, scholing, SER, Strategische medezeggenschap
Je moet om een reactie te plaatsen.
Ook Interessante Artikel

Blijf op de hoogte


Laatste nieuws

Meet-up: Trigger Your Brain!
HR-talenten denken na over digital readiness
HRcommunity Presents: The Employee Experience

Kalender

11
jan
Cursus Duurzame inzetbaarheid en vitaliteit binnen de organisatie
UTRECHT
23
nov
HR Webinar Week

Downloads

Geld uitgeven aan anderen bevordert geluk
Whitepapers
Transformatie in HR
Whitepapers
Monitoren van sociale innovatie: slimmer werken, dynamisch managen en flexibel organiseren
Whitepapers

WORD LID

Met HRcommunity maken we het werkveld iedere dag een stukje beter en mooier. Meld je gratis aan als lid, maak verbinding, haal én breng kennis, maak je eigen ledenprofiel, connect met andere leden en meer.

PUBLICEER

Heb je een uniek en interessant artikel geschreven en denk je dat deze interessant kan zijn voor de leden van HRcommunity? Stuur deze dan in via het formulier en wij gaan er mee aan de slag.