Tags: arbeidsomstandigheden, burn-out, psychosociale arbeidsbelasting, werkdruk, ziekteverzuim

NEA 2025: burn-outklachten stijgen door, terwijl de rest van het werk stabiel blijft

Ruim 53.000 werknemers over hun werk: stabiele werkdruk en tevredenheid, maar burn-outklachten stijgen voor het tweede jaar op rij naar 21%.

Elk jaar vragen TNO en het CBS, samen met het ministerie van SZW, tienduizenden werknemers hoe zij hun werk ervaren. Voor de Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden (NEA) 2025 deden ruim 53.000 mensen mee. Daarmee is de NEA de grootste en meest betrouwbare peiling naar werk en gezondheid in Nederland.

De eerste uitkomsten staan in de ‘Resultaten in vogelvlucht’ van april 2026. Wat vooral opvalt, is hoe weinig er verandert. Werkdruk, tevredenheid en verzuim liggen grotendeels op het niveau van vorig jaar. Met één duidelijke uitzondering: burn-outklachten blijven stijgen.

Drie vragen die het rapport beantwoordt

1. Hoe staat het met werkdruk en burn-out?
Het aandeel werknemers met een stressvolle baan is stabiel: 15%. Burn-outklachten nemen wel toe, voor het tweede jaar op rij, naar 21%. Tien jaar geleden was dat nog 13%. Ruim een derde van de werknemers vindt dat er (meer) maatregelen tegen werkdruk nodig zijn.

2. Waar zitten de grootste risico’s?
Dat hangt sterk af van de sector. In vervoer, bouw en horeca gaat het vaker om fysiek zwaar en gevaarlijk werk. In horeca, onderwijs en zorg om stressvol werk. En in de zorg krijgt een kwart van de werknemers te maken met ongewenst gedrag van patiënten of cliënten.

3. Wat merkt de werkgever ervan?
Het verzuim bleef volgens werknemers zelf gelijk op 4,9%. Werkdruk is de meest genoemde oorzaak van werkgerelateerd verzuim. En 3,8% van de werknemers kreeg een door een arts vastgestelde beroepsziekte, meestal overspannenheid of burn-out.

De belangrijkste cijfers

  • 53.317 werknemers vulden de vragenlijst in, eind 2025
  • 21% heeft burn-outklachten, tegen 19% in 2023 en 13% in 2015
  • 15% heeft een stressvolle baan: vrouwen 20%, mannen 11%
  • 37% wil (extra) maatregelen tegen werkdruk; in het onderwijs 50%, in de zorg 47%
  • 17% kreeg te maken met ongewenst gedrag op het werk, vooral van klanten (11%); in de zorg 26%
  • Verzuim volgens werknemers 4,9%, volgens bedrijven (CBS) 5,4%
  • 3,8% kreeg een vastgestelde beroepsziekte, naar schatting 140.000 werknemers
  • 17% weet niet of er een vertrouwenspersoon is; bij jongeren tot 25 jaar 32%
  • 27% werd niet betrokken bij veranderingen in het eigen werk
  • 79% is (zeer) tevreden met het werk, 77% met de arbeidsomstandigheden

Stabiel, op één ding na

Op de meeste indicatoren is 2025 een kopie van 2024. Het aandeel fysiek belastend werk (37%), gevaarlijk werk (13%) en arbeidsongevallen (2,5%) verandert nauwelijks. Tevredenheid met werk en arbeidsomstandigheden is al twee jaar gelijk.

De burn-outklachten wijken daarvan af. Het gaat om emotionele uitputting door het werk, en die groeit gestaag. De groep van 25 tot 55 jaar scoort het hoogst (23,5%), net als de sectoren onderwijs en ICT (beide 25%). Dezelfde middengroep wil ook het vaakst dat de werkgever iets doet aan werkdruk (42%).

Dat sluit aan bij een ander NEA-cijfer dat we eerder bespraken in Psychische vermoeidheid door werk op hoogste niveau in tien jaar. Wie dit jaar tevreden is over het gelijkblijvende verzuim, moet dus wel verder kijken dan dat ene percentage.

Wie het zwaar heeft, hangt af van leeftijd en sector

Jonge werknemers tot 25 jaar doen vaker fysiek zwaar werk (53,5%), vaker gevaarlijk werk (17%) en hebben vaker een stressvolle baan (20,5%). Tegelijk ervaren ze hun werk minder vaak als moeilijk en is hun verzuim het laagst. 65-plussers hebben juist zelden stressvol werk (6,9%).

Per sector zie je duidelijke profielen. De financiële dienstverlening en ICT zitten lang (ruim de helft acht uur of meer per dag) en werken veel achter een scherm. De horeca heeft de meeste stress (28%) en weinig variatie in het werk. De zorg combineert het hoogste verzuim (6,4%) met veel emotioneel zwaar werk en veel agressie van buitenaf.

Omgangsvormen en psychologische veiligheid

Het beeld op de werkvloer is overwegend positief. Bijna iedereen ervaart steun van collega’s (98%) en de leidinggevende (90%). Acht op de tien vinden het makkelijk om hulp te vragen. Maar slechts 68% vindt dat je lastige kwesties naar voren kunt brengen, en bij jongeren is dat 59%.

Fouten maken mag volgens 61% van de werknemers. In de zorg denkt maar de helft er zo over. Ruim een kwart had het afgelopen jaar een conflict op het werk, meestal met een collega. En 11% voelde zich gediscrimineerd, vooral op afkomst, leeftijd of geslacht.

Opvallend is ook de link met veiligheid: bij 17% van de arbeidsongevallen ontstond het letsel volgens de werknemer door psychische overbelasting, zoals stress of intimidatie. Hoe dat in de praktijk uitpakt, staat in Werkdruk is ook een veiligheidsrisico, over RIVM-onderzoek in vier distributiecentra.

Veranderingen, technologie en betrokkenheid

Ruim de helft van de werknemers (56%) zag het eigen werk veranderen, vaak door nieuwe technologie (37%). Om zich aan te passen hebben ze vooral tijd nodig (44,5%), daarna begeleiding of een opleiding (beide 31%). Toch werd 27% niet door de werkgever betrokken. In het vervoer was dat zelfs 36%.

Technologie maakt het werk voor de helft van de gebruikers makkelijker. Een kwart (24,5%) heeft wel last van informatieovervloed, vooral in het openbaar bestuur (35,5%). Bevlogenheid daalt licht: van 56% in 2022 naar 54% nu. Het verschil tussen jong (43%) en oud (72% bij 65-plussers) is groot.

Doorwerken, ontwikkelen en loontransparantie

Werknemers van 45 jaar en ouder willen gemiddeld tot 65,7 jaar werken en denken dat ze het tot 66,3 jaar volhouden. In de zorg en horeca is dat andersom: daar denken mensen minder lang te kunnen dan ze willen. De sleutel tot langer doorwerken is voor de meesten helder: minder uren of dagen (46%).

Ruim de helft (54%) volgde de afgelopen twee jaar een opleiding voor het werk. Een derde voelt zich overgekwalificeerd, bij jongeren en in de horeca nog meer. Nieuw in 2025 zijn vragen over loontransparantie. 60% weet wat collega’s in dezelfde functie verdienen, maar meestal omdat die collega’s het zelf vertelden (58%). Van de werkgever hoorde slechts 5,6% het.

Wat betekent dit voor HR?

De NEA is vooral een benchmark. De sectorcijfers maken het makkelijk om eigen medewerkersonderzoek of RI&E naast het landelijke beeld te leggen. Concreet:

  • Kijk niet alleen naar het verzuimpercentage. Meet ook uitputtingsklachten, juist bij de middengroep van 25 tot 55 jaar.
  • Zorg dat medewerkers weten waar ze terechtkunnen. Een kwart weet niet of er een bedrijfsarts is, 17% niet of er een vertrouwenspersoon is.
  • Betrek medewerkers bij veranderingen in hun werk en geef ze er tijd voor. Dat is wat ze zelf het vaakst noemen.
  • Houd rekening met meer vragen over salaris. Nu regelen collega’s de loontransparantie onderling; met de Europese richtlijn verschuift dat naar de werkgever.
  • Oudere medewerkers langer behouden? Minder uren is de meest genoemde voorwaarde.
Let op: dit is een eerste overzicht van de resultaten, gebaseerd op wat werknemers zelf rapporteren. Verbanden en oorzaken worden hier niet onderzocht. Tussen 2021 en 2022 is de methode van de NEA gewijzigd, waardoor oudere cijfers niet altijd één op één vergelijkbaar zijn. Uitgebreidere analyses volgen op Monitorarbeid.tno.nl en StatLine.

Conclusie

De NEA 2025 laat een arbeidsmarkt zien die op de meeste punten stabiel is, met tevreden werknemers en veel collegiale steun. Juist daardoor valt de doorgaande stijging van burn-outklachten op. Die zie je niet terug in het verzuimcijfer van dit jaar, maar wel in de beroepsziekten en de vraag om maatregelen.

Voor HR is dit rapport een betrouwbaar vertrekpunt om het gesprek over werkdruk en mentale belasting te voeren. Met cijfers per sector, leeftijd en geslacht, en zonder zelf een groot onderzoek op te zetten.

Alle kernbegrippen en details uit het rapport

Over de bron

  • Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden 2025, Resultaten in vogelvlucht. TNO en CBS, april 2026. Auteurs: L.M.C. van Dam, K.O. Kraan en G. Hulsegge (TNO), A.J.S.F. Pleijers en M.H.J. Souren (CBS).
  • Uitgevoerd in samenwerking met het ministerie van SZW. Het is de 21e editie van de NEA. Veldwerk eind 2025, 53.317 werknemers van 15 tot 75 jaar.
  • Meer data, de onderzoeksbeschrijving en tools om zelf cijfers te verkennen staan op Monitorarbeid.tno.nl en CBS StatLine.

Kernbegrippen

  • Stressvol werk (‘high strain’): werk met hoge taakeisen en weinig autonomie.
  • Burn-outklachten: emotionele uitputting door het werk.
  • Fysiek belastend werk: regelmatig veel kracht zetten, in een ongemakkelijke houding werken, herhalende bewegingen of werken met trillend gereedschap of voertuigen.
  • Verzuimpercentage: het totaal aantal ziektedagen als percentage van alle beschikbare werkdagen in het afgelopen jaar.
  • Beroepsziekte: een aandoening die door het werk is ontstaan en door een arts is vastgesteld (volgens opgave van de werknemer).
  • Psychologische veiligheid: een cultuur waarin mensen zich veilig voelen om zich uit te spreken, gemeten met stellingen over hulp vragen, lastige kwesties en fouten maken.
  • Split-half design: sommige vragen worden aan een willekeurige helft van de steekproef gesteld, zodat meer onderwerpen aan bod komen.

Cijfers per thema

  • Fysieke belasting: 37% fysiek belastend werk (43% in 2014). Herhalende bewegingen 28%, veel kracht zetten 20%. Gemiddeld 4,5 uur zitten en 4,4 uur beeldschermwerk per dag; 21% zit acht uur of meer, 45% werkt zes uur of meer achter een scherm. 24% wil maatregelen voor beeldschermwerk.
  • Veilig werken: 13% doet vaak of altijd gevaarlijk werk (vervoer 30%, bouw 24,5%, horeca 24%). 24% werkt met of bij mogelijk ongezonde stoffen. Besmettingsrisico daalde van 52% (2022) naar 44%. 71% krijgt informatie over veilig werken, 77,5% heeft een aanspreekpunt. Wie regels negeert: 56% vindt ze niet nuttig, 46% ervaart geen controle.
  • Buiten werken: 30% werkt weleens buiten in de zomer, 8,1% heeft een hoge potentiële blootstelling aan UV-straling (mannen 12%, vrouwen 4,2%).
  • Psychosociale belasting: stressvol werk 15%, emotioneel zwaar werk 9,1% (zorg 20%, onderwijs 16%), werk als moeilijk ervaren 75%. 23% wordt vaak afgeleid. 6,7% ervaart (zeer) vaak een werk-privédisbalans. 25% bepaalt zelf de werkplek, 29% de werktijden.
  • Omgangsvormen: ongewenst gedrag 17% (klanten 11%, collega’s 5,4%, leidinggevenden 2,9%). In de zorg intimidatie door klanten 19%, lichamelijk geweld 9,1%, ongewenste seksuele aandacht 8,4%. Discriminatie 11%. Conflict op het werk 27%.
  • Werktijden: 44% werkt vijf dagen per week (49% in 2015). 45% werkt weleens thuis, gemiddeld 10 uur per week. 39% is vaak buiten werktijd bereikbaar (43% in 2022). 69% werkt weleens over, gemiddeld 2,5 uur per week.
  • Veranderingen: 32% maakte veranderingen in het bedrijf mee (reorganisatie 11%, automatisering 9%). 56% veranderingen in het eigen werk. Betrokkenheid bij veranderingen: vooraf geïnformeerd 44%, meebeslissen 23%, om advies gevraagd 21%. Gevarieerd werk 57%.
  • Gezondheid en verzuim: 79% (zeer) goede gezondheid. 36% heeft een langdurige aandoening, bij 22% draagt het werk daar (deels) aan bij. Verzuim vrouwen 5,9%, mannen 3,9%, jongeren 2,8%, 55-64 jaar 6,5%; landbouw 2,6%, zorg 6,4%. Gemiddeld 17 verzuimdagen per verzuimer. Meest genoemde reden: griep of verkoudheid (52%), psychische klachten 6,2%. Oorzaken werkgerelateerd verzuim: werkdruk 27%, besmetting 16%, lichamelijk zwaar werk 11%. Klachten aan arm, nek, schouders of handen 42%, rugklachten 38%.
  • Ongevallen en beroepsziekten: 2,5% arbeidsongeval, 0,9% met minstens vier dagen verzuim. Letsel vaak door psychische overbelasting (17%), snijden of stoten (13%) en uitglijden of vallen (12%). Beroepsziekten 3,8%: overspannenheid of burn-out 1,9%, depressie 0,6%, KANS/RSI 0,6%, lage rug 0,5%. Na een ongeval vond 18% dat nodige maatregelen uitbleven.
  • Loopbaan: 13% maakt zich zorgen over baanbehoud (ICT 22%, financieel 21%). 26% zocht actief ander werk. 18% maakte promotie in twee jaar. Voorwaarden om langer door te werken: minder uren (46%), stoppen financieel minder aantrekkelijk (19%), lichter werk (19%); 22,5% wil hoe dan ook niet langer.
  • Prestaties en binding: 94% presteert naar eigen zeggen goed. 79% denkt makkelijk werk bij een andere werkgever te vinden (licht dalend), 59% bij de huidige werkgever. 82% blijft ook bij gelijk aanbod elders. 69% voelt zich verbonden met de organisatie. 48,5% is betrokken bij innovatie.
  • Leven lang ontwikkelen: 61% kennis sluit goed aan, 33% overgekwalificeerd, 6,3% ondergekwalificeerd. 16% mist nieuwe kennis door veranderingen in het werk. 80% heeft een leidinggevende die ontwikkeling stimuleert. 54% volgde een opleiding (openbaar bestuur 74%, horeca 23%). 59,5% heeft nu geen opleidingsbehoefte. Informeel leren: 38% leert veel van taken, 40,5% van mensen.
  • Arbodienstverlening: 64% kan een bedrijfsarts raadplegen, 26% weet het niet. 11% had het afgelopen jaar contact met de bedrijfsarts; 57,5% van wie ooit contact had, heeft veel vertrouwen. 73% kan een vertrouwenspersoon raadplegen. 30% kreeg een preventief gezondheidsonderzoek aangeboden, 11,5% deed mee. Bij 35% van de huisarts- of specialistcontacten werd gevraagd of het verzuim met werk te maken had.
  • Tevredenheid en arbeidsvoorwaarden: meest tevreden over contractvorm (94%), werkzekerheid en interessant werk (beide 92%). Goed salaris vindt 99% belangrijk, 80% is er tevreden over. Bij uitzendkrachten en werknemers zonder vaste uren maakt 39% zich weleens zorgen over rondkomen.
  • Loontransparantie: 59% weet welke eisen gelden voor een bepaald salaris. 42% vindt het belangrijk te weten wat collega’s verdienen (vrouwen 45%, mannen 38%). Bronnen: collega’s zelf 58%, salarisschalen of functiehuis 43%, cao 25%, werkgever 5,6%.
  • Vakbond: 15% is lid (18% in 2019); onderwijs 29%, ICT 5,4%. 56% van de niet-leden heeft er nooit serieus over nagedacht.

Beperkingen van de bron

  • Alle cijfers zijn zelfrapportage van werknemers; zelfstandigen vallen buiten de NEA.
  • Het is een beschrijvend overzicht, zonder analyse van oorzaken of verbanden.
  • Methodologische trendbreuk tussen 2021 en 2022; vergelijkingen met eerdere jaren met voorzichtigheid lezen.
  • Sommige vragen (bijvoorbeeld over UV-straling, aandacht en loontransparantie) zijn eenmalig gesteld.
Tags: arbeidsomstandigheden, burn-out, psychosociale arbeidsbelasting, werkdruk, ziekteverzuim
Ook Interessante Document

Blijf op de hoogte


Laatste nieuws

AI-agents doen steeds vaker het hele werk: HR moet in taken gaan denken
Wet loontransparantie later van kracht: zo benut HR het extra halfjaar
Betrokkenheid medewerkers op vijfjarig dieptepunt: de manager kraakt het eerst

Kalender

23
nov
HR Webinar Week
11
jan
Cursus Duurzame inzetbaarheid en vitaliteit binnen de organisatie
UTRECHT

Downloads

AI en werk: de gevolgen zijn een keuze, zegt de SER
Rapporten
Beleidsregels beoordelingskader poortwachter: wanneer heeft een werkgever genoeg gedaan?
Rapporten
Werkdruk is ook een veiligheidsrisico: wat het RIVM hoorde op de werkvloer van vier distributiecentra
Rapporten

WORD LID

Met HRcommunity maken we het werkveld iedere dag een stukje beter en mooier. Meld je gratis aan als lid, maak verbinding, haal én breng kennis, maak je eigen ledenprofiel, connect met andere leden en meer.

PUBLICEER

Heb je een uniek en interessant artikel geschreven en denk je dat deze interessant kan zijn voor de leden van HRcommunity? Stuur deze dan in via het formulier en wij gaan er mee aan de slag.