Hoe kun je als werkgever anticiperen op stijgende Whk- en WGA-lasten in 2026?

Het arbeidsongeschiktheidsstelsel staat op het punt van een grote verandering. De stijgende Whk- en WGA-premies, samen met structurele stelselwijzigingen, vragen om vooruitdenken en samenwerking. Welke rol speelt HR hierin richting 2026?

Hervorming arbeidsongeschiktheidsstelsel OCTAS

De hervorming van het arbeidsongeschiktheidsstelsel krijgt steeds meer vorm. De aanbevelingen van OCTAS, het oplopende tekort aan sociaal-medische capaciteit en de nieuwe premie voor 2026 leiden tot duidelijke verschuivingen. Voor HR betekent dit grotere financiële verantwoordelijkheden en een stelsel dat steeds meer beroep doet op de eigen regie van organisaties.

Van collectieve zekerheid naar individuele verantwoordelijkheid

De aanbevelingen van OCTAS wijzen op een stelsel dat eenvoudiger, werkgerichter en eerlijker moet worden ingericht. Daarbij schuift de balans van collectieve dekking richting individuele verantwoordelijkheid. Werkgevers krijgen meer invloed, maar ook meer risico. De manier waarop organisaties omgaan met verzuim, re-integratie en preventie wordt daarmee nog crucialer.

Kamerbrief Voortgang sociaal medisch beoordelen

De Kamerbrief ‘Voortgang sociaal medisch beoordelen’ kondigde al in 2025 een pakket maatregelen aan. De focus ligt op versnelling, vereenvoudiging en het versterken van de rol van de bedrijfsarts. Dit zijn de speerpunten:

• Structurele inzet van SMC’s voor snellere beoordelingen;
• Herinvoering van de 60+ maatregel, dus minder wachttijd voor oudere medewerkers;
• Structureel kwijtschelden van WIA-voorschotten;
• Behoud van praktisch beoordelen bij incomplete dossiers;
• De bedrijfsarts krijgt vanaf zomer 2026 een centrale rol in de RIV-toets.

Wat betekent dit concreet voor jouw organisatie?

In juli 2025 zijn de premies en parameters voor de Whk-premie 2026 vastgesteld. De impact daarvan is inmiddels duidelijk. De premie stijgt opnieuw, bovenop de bestaande trend van toenemende loonkosten.

Dit valt op aan de nieuwe premies en parameters voor 2026:

• De effecten van de WIA-herstelactie zijn structureel doorgerekend;
• De 60+ maatregel is volledig opgenomen in het premiestelsel;
• Het staartlastvermogen wordt geïntegreerd in de reguliere premieopbouw.

1. De WIA-herstelactie is meegenomen in de premievaststelling

De herbeoordelingen van oude WIA-zaken hebben geleid tot een toename van het aantal WGA-uitkeringen. Deze lasten drukken op het Whk-vermogen en leiden tot structureel hogere premies. Voor werkgevers betekent dit dat er meer grip nodig is op instroom en herbeoordelingen.

2. De herinvoering van de 60+ maatregel

Vanaf september 2025 krijgen werknemers van 60 jaar en ouder weer sneller duidelijkheid over hun arbeidsongeschiktheid, zonder volledig medisch traject. Goed voor de medewerker, maar het leidt tot hogere premiedruk vanuit het Aof-fonds.

3. Samenvoeging van het staartlastvermogen

Per januari 2026 wordt het staartlastvermogen niet langer apart gefinancierd. Dat betekent dat de kosten van bestaande WGA-uitkeringen standaard worden meegerekend in de premie. Vooral voor (toekomstige) eigenrisicodragers een aandachtspunt.

Mogelijke oplossingen UWV

De problemen bij sociaal-medische beoordelingen zijn hardnekkig. Mogelijke oplossingsrichtingen die voor 2026 besproken worden:

• Afschaffing of tijdelijke opschorting van dwangsommen;
• Versnelde keuringstrajecten;
• Aanpassing van doorbelastingsregels aan werkgeverszijde.

Wat verwachten de HR specialisten van OAZ?

Bij OAZ zien we dat steeds meer organisaties worstelen met oplopende lasten binnen de Whk. De oorzaken zijn deels extern (vergrijzing, krapte, wetgeving), maar ook intern, zoals inzicht in dossiers en premiedata dat vaak ontbreekt. We verwachten dat 2026 het jaar wordt waarin strategisch verzuimbeleid en samenwerking tussen HR en finance bepalend zijn voor beheersing van risico’s.

Daarnaast houden we rekening met stelselwijzigingen zoals voorgesteld door OCTAS:

• Verlaging van de WIA-drempel;
• Mogelijke afschaffing van IVA of VVU;
• Verkorting van de doorbelastingsperiode Whk.

Samen vooruitkijken

In tijden van transitie ontstaat ruimte voor verbetering. Door nu te analyseren waar risico’s en kansen liggen, kunnen HR-professionals proactief sturen. OAZ helpt organisaties hierbij met premieanalyses, dossierchecks en bezwaarprocedures.

Fouten in jouw Whk-beschikking

In 2025 controleerde OAZ bijna 100 Whk-beschikkingen. In 44 procent van de gevallen bleek bezwaar nodig vanwege fouten of onvolkomenheden. Met de komende wijzigingen in 2026 is het belangrijker dan ooit om je premie kritisch te laten toetsen.

Benieuwd wat dit voor jouw organisatie betekent?
Neem contact op via [email protected] of bel 088 5600 700 — onze specialisten denken graag mee.