Sla een krant open of bekijk een HR-platform en je wordt overspoeld met verhalen over stress. ‘Door de groeiende burn-outcijfers worden we allemaal een beetje bang voor stress. Zo zonde, want kortdurende stress maakt dat we optimaal kunnen presteren. Zolang we stress maar goed managen. En dat kan iedereen leren’, concluderen adviseur stressmanagement Joske Duifhuizen en trainer Caroline Slikker van Adaptics.

‘Hoe kan ik ervoor zorgen dat ik 40 uur per week top kan presteren? En ’s avonds nog voldoende energie heb om leuke dingen te doen? Zonder dat ik ’s ochtends mijn wekker tien keer moet laten snoozen, voordat ik wakker word?’ Deze vragen hoort Caroline Slikker, trainer stressmanagement van Adaptics, vaak tijdens haar trainingen bij bedrijven.

Druk is de norm

Volgens Caroline Slikker en Joske Duifhuizen, adviseur stressmanagement, schuiven onze grenzen over wat haalbaar is steeds verder op. ‘Druk is de norm en dwingt respect af. Zelfs een burn-out vinden we inmiddels een beetje stoer. “Dan heb je zeker heel hard gewerkt.”’, reageren mensen vaak. We staan de hele dag “aan”, volgen onze social media op de voet, zijn altijd bereikbaar én willen targets halen. Terwijl we veel productiever zijn als we leren bewust keuzes te maken’, concludeert Caroline Slikker.

‘Stress hebben we nodig om optimaal te presteren’

De zorgen over stress nemen toe, omdat steeds meer mensen uitvallen als gevolg van burn-out. Daarmee verliest het gesprek over stress een belangrijke nuance, vindt Caroline Slikker. ‘Met kortdurende stress is niets mis. Sterker nog, stress hebben we nodig om optimaal te presteren. Om alert te zijn op de momenten dat dit nodig is. Zorgelijk wordt het pas als mensen geen tijd hebben om te herstellen. En het gevoel van controle verliezen. Dat in combinatie met gebrek aan overzicht, maakt dat het aantal mensen met burn-out groeit.’

Even niet bereikbaar

Stressmanagement is daarom terecht een aandachtspunt in veel organisaties, concludeert Joske Duifhuizen. ‘Maar we moeten ophouden mensen bang te maken. Leg mensen uit dat stress een gezonde functie heeft in ons leven. Het gaat erom dat we haar leren te mangagen. Net zoals je een project managet. Je moet leren keuzes maken en soms even niet bereik bereikbaar durven zijn. Daarmee doorbreek je vaak een bestaande cultuur in de organisatie, maar die doorbraak is nodig willen we productief zijn én blijven. Ook in de toekomst.’

Alleen een training voor medewerkers is dus zelden voldoende, vindt Joske Duifhuizen. ‘Leidinggevenden hebben een grote invloed op de stressbeleving in organisaties. Dat blijkt ook uit wetenschappelijk onderzoek. Wil je als bedrijf duurzaam vitaler worden, dan zal je ook leidinggevenden moeten trainen.’

Sturen op ontwikkeling

Joske Duifhuizen: ‘Veel corporate bedrijven zijn sterk gericht op prestaties en targets halen. Natuurlijk is er niets mis met targets halen, maar stuur je mensen uitsluitend aan op prestaties, dan gaan ze voorbij aan hun eigen vitaliteit en inzetbaarheid. Waardoor de prestaties juist afnemen. Terwijl sturen op ontwikkeling van medewerkers en het bieden van de juiste support, leidt tot toename van vitaliteit én tot een hogere productiviteit.’

Dat klinkt als een tegenstrijdigheid: afscheid nemen van een prestatiecultuur, waardoor mensen optimaal gaan presteren. ‘En toch is het dat niet. De vraag is: wat leidt tot betere prestaties? Een eenzijdige focus op de prestatie? Of vanuit een intrinsieke motivatie optimaal willen presteren? Het verschil zit ‘m in de manier waarop we ons werk doen en worden aangestuurd’, legt Joske Duifhuizen uit.

‘Als iemand zijn persoonlijke waarden kent en weet wat hij belangrijk vindt, dan kan hij nog steeds knetterhard werken’

‘Daarom besteden wij in onze trainingen en coaching veel aandacht aan de persoonlijke waarden van mensen. Wat vinden zij belangrijk? Waaraan willen zij een bijdrage leveren? Hebben zij hiervoor de juiste competenties in huis? Als iemand dat scherp heeft voor zichzelf, dan kan je nog steeds knetterhard werken. Maar je doet het werk, omdat je weet waarom je het doet. Het werk heeft “zin” oftewel betekenis voor jou. Je neemt jezelf serieus en je laat je niet of minder leiden door prikkels uit je omgeving. Je ervaart dat je zelf regie voert over je leven en bent beter in staat om met aandacht je werk te doen. Beschik je over deze inzichten en competenties, dan ben je automatisch productiever,’ concludeert Caroline Slikker.

Legitiem rusten

Maar hoe leer je beter voor jezelf te zorgen als je manager je afrekent op targets?  En je weet dat er voor jou nog honderd anderen in de rij staan? ‘Een prestatiecultuur, zeker als die gepaard gaat met een ellebogenmentaliteit, is funest voor gezond werkgeverschap. Het maakt dat mensen doorwerken tot ze een burn-out hebben. Want dan hebben ze een papiertje van de huisarts en kunnen ze legitiem rusten. Of erger, ze hebben zelf niet eens in de gaten dat ze bijna omvallen. Investeren in vitaal leiderschap is dus minstens zo belangrijk. Want een leidinggevende kan als eerste signalen oppikken en in gesprek gaan met medewerkers,’ stelt Joske Duifhuizen.

Het is een uitdaging, die samenhangt met de verschillen tussen generaties, vertelt Joske Duifhuizen. ‘Millennials en babyboomers gaan anders om met hun werk. De generatie babyboomers ervaart prestatiedruk minder als een probleem, terwijl het bij millennials sneller leidt tot een gevoel van gebrek aan autonomie en eigen regie. Wat maakt dat zij zich eerder overbelast voelen.’

‘Doe je niets aan de leiderschapscultuur, dan zal het effect van een training voor medewerkers minder duurzaam blijken’

Hoe ga je om met deze verschillen in organisaties? Joske Duifhuizen: ‘Natuurlijk heeft een training voor medewerkers zin, ook in organisaties met een sterke prestatiecultuur. Want iedereen haalt er voor zichzelf elementen uit, die hij of zij direct kan toepassen. Maar doe je niets aan de leiderschapscultuur, dan zal het effect van deze training minder duurzaam blijken. Daarom bieden wij ook een training Vitaal Leiderschap aan. Binnen deze tweedaagse training stimuleren we leidinggevenden eerst hun eigen vitaliteit onder de loep te nemen. Want alleen als je zelf vitaal bent en gezonde keuzes maakt, ben je een inspirerend voorbeeld voor anderen.’

Vertrouwen op de werkvloer

‘Het belangrijkste wat we leidinggevenden leren in de tweede trainingsdag is het creëren van vertrouwen op de werkvloer. Durf mensen een zekere mate van vrijheid te geven en laat weten dat je deur altijd openstaat. Vraag af en toe hoe het echt met iemand gaat. En help medewerkers regie te nemen over hun werk. Dat doe je door het stellen van de juiste vragen. En laat weten dat je altijd beschikbaar bent als iemand vastloopt of vragen heeft. Dan voelen medewerkers zich gesteund.’

‘Hoe vitaal leiderschap eruit ziet, verschilt per persoon’

Daarnaast moeten leidinggevenden het nemen van voldoende hersteltijd bespreekbaar maken binnen hun team.  ‘Kortdurende stress maakt dat mensen topprestaties kunnen leveren. Maar nemen mensen daarna onvoldoende tijd om te herstellen, dan bouwt de stress zich op en dalen de prestaties. Bespreek dit met je medewerkers, maak zelf geregeld een lunchwandeling en beantwoord na 19.00 uur geen mails meer. Zolang het maar geen trucjes worden, maar de aanpak voortkomt uit de intrinsieke motivatie van een leidinggevende. Hoe dat er concreet uitziet, verschilt per persoon.’

Betrokken medewerkers

‘Neem nou Lidl, waar mails die worden verstuurd na 18.00 uur ’s avonds pas de volgende ochtend om 7.00 uur aankomen in de mailbox van de ontvanger. Dit bedrijf heeft gekozen voor een technische oplossing. Dan neem je de regie van medewerkers over. Je kunt je afvragen of dit leidt tot een duurzaam resultaat’, concludeert Joske Duifhuizen.

Joske Duifhuizen: ‘Goed voor jezelf zorgen betekent namelijk ook: je eigen grenzen kennen en bewaken. Voor de één is het beter ’s avonds de mailbox niet meer te openen. Maar voor iemand die ’s avonds juist heel productief is, is dat geen probleem. Die heeft misschien meer baat bij een lunchwandeling. Geef mensen dus eigen regie. Het belangrijkste is, dat je met zijn allen een cultuur creëert, waarin het normaal is om goed voor jezelf te zorgen. Dan vergroot je de duurzame inzetbaarheid van mensen. Bedrijven die aandacht hebben voor medewerkers, zullen de komende jaren beter scoren. Zij leveren meer kwaliteit, zijn productiever en hebben meer betrokken medewerkers.’

 

 

Marion Smale

Gepost door Marion Smale

Marion werkte jarenlang als journalist. Daarna maakte zij de overstap naar het communicatievak. Zij werkte zowel aan klant- als aan bureauzijde. In beide functies heeft zij zich bezig gehouden met veranderkunde.

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.