Kritisch denken als vak: PwC traint 85.000 medewerkers in oordeelsvermogen

Wie vroeger als junior begon, leerde het vak door uit te zoeken, te schrijven en door te rekenen. Dat doet AI nu in een paar seconden. PwC US trekt daar een opvallende conclusie uit: vanaf december volgen ruim 85.000 partners en medewerkers een certificeringsprogramma in kritisch denken en professioneel oordeelsvermogen. Het is een signaal dat ook voor Nederlandse HR-afdelingen telt. Hoe ontwikkel je vakmanschap als het uitvoerende leerwerk verdwijnt?

Als AI het denkwerk doet, waar oefent een jonge professional dan nog?

Oordeelsvermogen groeit door het werk zelf te doen: zoeken, analyseren, aannames toetsen en soms fouten maken. Zodra AI die basistaken overneemt, verdwijnt een deel van die oefenruimte. PwC wil dat bewust opvangen. De uitrol start in december 2026 in de Verenigde Staten, Mexico en de Acceleration Centers van het bedrijf en moet in juni 2027 zijn afgerond.

Kern is een eigen raamwerk dat professionals leert om context te schetsen, informatie en aannames ter discussie te stellen en hun advies helder en verantwoord over te brengen. Het bouwt voort op 175 jaar professioneel scepticisme. Academici verbonden aan Wharton en Harvard denken mee bij de validatie. Het uitgangspunt is praktisch: wie met AI werkt, moet de uitkomst kunnen beoordelen.

Van diagnose tot simulatie: zo ziet het leertraject eruit

Deelnemers beginnen met een diagnostisch scenario dat inzicht geeft in hun denkvoorkeuren, sterke punten en ontwikkelkansen. Daarna volgen masterclassvideo’s met PwC-leiders en externe denkers, en persoonlijke simulaties die aansluiten op het eigen werk. Toolkits, teamscenario’s en vaste routines moeten ervoor zorgen dat het niet bij een certificaat blijft, maar dat de vaardigheid in de dagelijkse praktijk landt.

PwC kijkt ook verder dan de eigen organisatie. Vanaf begin 2027 stelt het bedrijf het raamwerk beschikbaar aan universiteiten. Via het Student Human Skills Initiative, onderdeel van het bredere Human Skills Project, financiert het bovendien geselecteerde instellingen die lesmateriaal voor introductiecursussen willen ontwikkelen.

Kritisch denken groeit uit tot kernvaardigheid in AI-beleid

PwC staat niet alleen. Uit onderzoek van SHRM blijkt dat 56 procent van de organisaties kritisch denken een belangrijke prioriteit vindt voor de komende vijf jaar. SHRM adviseert L&D om juist de menselijke vaardigheden te versterken die AI waarde geven: kritisch denken, oordeelsvermogen en onderbouwd beslissen. Adviesbureau McLean & Company introduceerde op 2 september een Human-Centric AI Program, gericht op menselijk oordeel, kritisch denken en leiderschap bij de invoering van AI.

PwC zelf koppelt al langer technische AI-vaardigheden aan menselijke vaardigheden. Volgens talent- en ontwikkelleider Margaret Burke onderscheidt het bedrijf vijftien menselijke en vijftien technische vaardigheden en traint het die in samenhang, met kritisch denken, nieuwsgierigheid en storytelling als kern.

Voor HR en L&D is de les helder: leren door te doen gebeurt niet langer vanzelf. Waar laten we medewerkers nog zelf zoeken, redeneren en fouten maken? Hoe maken we zichtbaar dat een AI-uitkomst is getoetst? En wie begeleidt de junior die minder routinewerk krijgt? Wie over vijf jaar nog medewerkers met echte expertise wil, moet die oefenmomenten nu bewust in het werk inbouwen. Lees ook kritisch blijven denken met AI: drie vaardigheden die je kunt trainen en de HR-professional van 2040: welke skills je nu al kunt opbouwen.

Bronnen: PwC, Critical Thinking and Judgment Certificate (9 november 2026); SHRM, Critical Thinking is Becoming the Core Skill of Workforce Readiness (7 augustus 2026); HCA Magazine, PwC says AI training isn’t enough; BriefGlance, McLean & Company