Niet robots, maar wij zijn aan zet – zonder innovatie geen toekomst

Dit is alweer het 65ste artikel voor HR Community van Jos van Langen

Welke effecten en onderstroom heeft dit als gevolg bij zowel werkgevers als werknemers?

Deze ontwikkelingen leiden tot angst en onzekerheid bij iedereen binnen een organisaties. Werknemers zijn vooral bang dat hun baan door robots wordt ingepikt. En werkgevers vrezen dat hun businessmodel in één klap achterhaald raakt.

Er is eigenlijk maar één oplossing mogelijk: gezamenlijk innoveren. Niet de klassieke innovatie van R&D en patenten, maar innovaties die vanuit de medewerkers én het management komen. Want alleen die bekende top-down benadering met strategie en beleid is niet meer levensvatbaar.

Zeg je eigenlijk; dat er vanaf de werkvloer een veel realistische kijk is om duurzame innovaties vorm te geven?

Iedereen op werkvloer weet en voelt dagelijks heel goed welke processen beter kunnen en welke meerwaarde zij kunnen bieden richting klanten. Deze manier van werken heeft zich al bewezen, want vanuit medewerkers en directe leidinggevenden ontstaat er meer commitment en verander-energie.

Laten we eens naar data kijken rondom ‘de toekomst van werk’. Zo’n 43 % van al onze werkzaamheden zal in 2027 geautomatiseerd zijn.

Klopt. We dachten eerst dat er veel banen zou verdwijnen, zoals administratieve functies, productie, kantoor en bij call centers. Allemaal werk dat geautomatiseerd kan worden. En zelfs 85 % van alle interacties met klanten zal digitaal worden.

Maar we zien juist dat er meer functies bij komen zoals; omgaan met informatie en data en uiteenlopende installateurs die alle verbindingen aanleggen en moeten onderhouden. Kortom, we zitten momenteel in de productiviteitsparadox; we investeren in nieuwe technologieën, maar we zien het nog niet terug in de productiviteit. Op langere termijn zal het wel effect hebben.

Dit betekent dat kennis, vaardigheden en mindset van iedereen binnen de organisatie een flinke boost moet doormaken. Maar we zien ook dat er te weinig geïnvesteerd wordt in menselijk kapitaal. Waarom is deze obstakel rondom leren en doorontwikkelen zo hardnekkig?

Alle succesvolle transformaties zijn een juiste combinatie van technologische- en sociale innovaties. Sociale innovatie ofwel slimmer managen, organiseren en (samen)werken en technologische innovatie ofwel meer R&D, en/of ICT verschillen weliswaar van elkaar, maar staan niet tegenover elkaar. Sociale- en technologische innovatie versterken elkaar juist.

De winst ligt zowel op het gebied van innovatie als bij werkgelegenheid en maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO). Organisaties die intensief bezig zijn met sociale – als met technologische – innovatie doen het duidelijk beter dit kan oplopen van 13 tot 18% meer economische winst.

Uit jullie innovatiemonitor blijkt dat succesvolle transformaties bestaat uit zo’n 25 % investeren in technologie en juist 75 % bestaat uit sociale innovatie. Ofwel de menselijke factor is dus doorslaggevend.

Mensen maken het verschil en laten de technologie schijnen. De focus is vaak heel inhoudelijk en vooral technisch van aard. Maar doorslaggevend is de stijl en aansturing van het leiderschap, plus de kennis en vaardigheden van je eigen mensen.

Dan is het toch opmerkelijk dat deze kennis en handelwijze totaal ontbreekt bij veel organisaties. Wat zit er achter dit obstakel?

Investeren in het eigen leren en doorontwikkelen komt te weinig van de grond. Deze zachtere aanpak is voor vele te weinig tastbaar en ook ontbreekt er geregeld een heldere leiderschapsvisie.

Plus zo’n aanpak is niet geregeld in enkele weken of maanden. Veranderprocessen, afhankelijk van de sector, kunnen soms jaren in beslag nemen. Plus als veranderingen vanaf top=down worden opgelegd is de gehele participatie minder. De stress en onzekerheid bij medewerkers neemt in de tijd toe en veroorzaken diverse vertragingen en obstructies.

Hoe pakken die 4.0 innoverende organisaties dit zo goed aan?

Ja, dan moet je eigenlijk gaan werken met de schijf van vijf. Deze schijf helpt om gezond en toekomstbestendig te blijven. Het gaat dan niet over gezonde groentes en fruit maar over andere belangrijke elementen die zeer behulpzaam en voedend zijn voor de wendbaarheid van de gehele organisatie.

De vuistregel ook bij deze schijf is: investeer in alle vijf de onderdelen. Want deze hefbomen kunnen niet zonder elkaar en versterken elkaar. Succesvolle organisaties investeren gelijkelijk over alle onderdelen. Dan blijken die euro’s veel beter te renderen.

De ware les is: investeren in R&D, ICT en technologie zorgen pas voor meerwaarde als er investeringen in zelforganisatie, dienend leiderschap, slimmer werken en co-creatie tegenover staan.

Hoe kan HR de innovatiecultuur binnen organisaties optimaliseren?

Belangrijk is dat er ruimte wordt gemaakt om te komen tot nieuwe ideeën en die van binnenuit worden gedragen. Bijvoorbeeld Google schiep Google Time waarin medewerkers tijd en ruimte kregen om met nieuwe oplossingen te komen.

Door het opzetten van bijvoorbeeld studio’s kunnen kleine en creatieve groepjes fulltime en out-of-the-box dingen bedenken en uitwerken. En laat vooral klanten meedenken, ga bestaande ideeën toetsen, wat weer leidt tot nieuwe en betere ideeën en oplossingen.

HR is hierin essentieel om de juiste omstandigheden en processen te formuleren. Kijk maar eens naar de magneetfunctie van moderne, innoverende en wendbare organisaties. Co-creatie levert veel energie op en trekt de juiste geesten aan.

Definitie Incrementele innovatie:
Verbetering van een bestaand product of bestaande dienst voor bestaande klanten. Voorbeeld: een bedrijf dat een grotere pot pindakaas introduceert.

Henk, geef nog wat data die ons de ogen openen. En waarmee HR, MT en directies direct aan de slag kunnen gaan. Heb je een vooruitblik in de tijd?

• Door alle huidige technologische ontwikkelingen zullen zo’n 43% van alle werkzaamheden in 2027 geautomatiseerd (machine, robot en algoritme) zijn.
• 85 % van alle interacties met klanten zal digitaal zijn.
• 40 % van de werkende zal hun kernvaardigheden moeten bijscholen
• 50 % van de werknemers zullen zich moeten omscholen
• Van de normale werktijd van 480 minuten per dag – besteden mensen slechts zo’n 13 minuten aan de eigen ontwikkeling.

Tips van Henk Volberda:

1. Innovatie niet zien als louter iets technologisch.
2. De organisatie, het werk en de manier van leidinggeven op innovatie afstemmen.
3. Niet altijd direct resultaat verwachten op zo’n aanpak.
4. Rekening houden met de J-curve (bedrijfsprestaties, enthousiasme en geluksgevoel dalen eerst, terwijl de stress stijgt; later is dit andersom).
5. Zorg voor een platte organisatie, dit maakt je organisatie wendbaar en zo ben je directer in contact met alle stakeholders en klanten.
6. School je mensen hoe om te gaan met technologie en vergeet vooral niet de sociale kant van het opleiden.
7. Organisaties die sociale innovatie serieus nemen hebben een groter innovatievermogen: 31 % hoger dan gemiddeld. En dit betekent dat ze beter (17%) in staat zijn nieuwe klanten aan te trekken.
8. De omzet is 16% hoger dan voorheen.
9. Maken 13% meer winst.
10. R&D is goed voor 25% van het innovatiesucces. De overige 75 % van het innovatiesucces wordt bepaald door sociale innovatie.

Boeken van Prof. Henk Volberda:
Innovatie JIJ.NU management IMPACT & De winst van Purpose MEDIAWERF