Werkaanpassingen bij long-COVID: wat kan er allemaal?

Long-COVID is een relatief nieuw fenomeen dat grote impact kan hebben op het dagelijks leven én het werk. Werknemers met long-COVID ervaren vaak langdurige klachten zoals extreme vermoeidheid, concentratieproblemen, kortademigheid, spierpijn of hartkloppingen. Dit betekent niet automatisch dat zij niet meer kunnen werken, maar vaak wel dat er gerichte aanpassingen nodig zijn. Werkgevers spelen hierbij een belangrijke rol, en met de juiste ondersteuning en maatregelen kan veel winst worden geboekt.

Het belang van maatwerk

Iedere werknemer met long-COVID heeft een uniek klachtenpatroon. Waar de ene werknemer vooral kampt met cognitieve beperkingen, zoals moeite met concentreren en geheugenproblemen, ervaart de ander vooral fysieke klachten zoals snel buiten adem raken. Het is daarom belangrijk om niet te snel generieke maatregelen te nemen, maar samen met de werknemer en bijvoorbeeld een arbeidsdeskundige of bedrijfsarts te kijken naar wat wél kan.

Een succesvolle aanpak begint met luisteren. Wat kan de werknemer nog? Waar liggen de grootste uitdagingen? Wat geeft energie, en wat kost vooral energie? Dit vergt maatwerk en voortdurende afstemming, omdat de klachten in de loop van de tijd kunnen veranderen. Flexibiliteit en open communicatie zijn dus essentieel.

Inhoudelijke aanpassingen: jobcarving

Jobcarving betekent dat specifieke taken binnen een functie worden aangepast, zodat de functie beter aansluit bij de mogelijkheden van de werknemer. Voor een werknemer met long-COVID kan dit bijvoorbeeld betekenen:

• Minder tijdsdruk op taken, zodat de werknemer in zijn of haar eigen tempo kan werken.
• Duidelijke afbakening van verantwoordelijkheden, zodat het overzicht behouden blijft.
• Tijdelijke overdracht van energierovende taken aan collega’s, bijvoorbeeld klantcontact of vergaderingen met veel prikkels.

Een concreet voorbeeld: een projectmanager met long-COVID kan tijdelijk minder meetings leiden en zich vooral richten op de inhoudelijke voortgang van projecten. Dit kan in overleg met collega’s worden opgevangen, zodat de continuïteit van het werk gewaarborgd blijft zonder de werknemer te overbelasten.

Ook kan het helpen om de werkweek opnieuw in te delen. Bijvoorbeeld door blokken te plannen waarin de werknemer zich kan concentreren op één taak, met voldoende rustmomenten tussendoor. Dit helpt bij het managen van energie en voorkomt overprikkeling.

Aanpassingen in de werkomgeving

De fysieke werkomgeving kan eveneens worden aangepast. Denk hierbij aan:

• Aparte werkruimtes waar de werknemer zich beter kan concentreren, weg van rumoer en afleiding.
• De mogelijkheid tot thuiswerken, zodat de werknemer reistijd en prikkels onderweg kan vermijden.
• Flexibele werktijden, bijvoorbeeld later beginnen als de ochtendklachten het grootst zijn, of verspreid werken over de dag met langere pauzes.

Een praktisch voorbeeld: een werknemer met ernstige vermoeidheidsklachten kan kiezen voor halve dagen op kantoor en de andere uren vanuit huis werken, waarbij zware taken worden gespreid over de week. Dit geeft ruimte om beter om te gaan met energieniveaus.

Hulpmiddelen en ondersteuning

Naast organisatorische en fysieke aanpassingen zijn er hulpmiddelen die specifiek gericht zijn op het ondersteunen van werknemers met long-COVID:

• Pauzesoftware die eraan herinnert om regelmatig korte pauzes te nemen.
• Ergonomisch meubilair, zoals een verstelbaar bureau of een speciale stoel, dat helpt om lichamelijke klachten te verminderen.
• Opnames van vergaderingen, zodat de werknemer deze op een rustiger moment kan terugkijken in plaats van live mee te doen.
• Aanpassing van communicatiemiddelen, zoals kortere e-mails of minder uitgebreide overleggen.

Ook coaching of begeleiding door een re-integratiecoach kan nuttig zijn, zowel voor de werknemer als voor de leidinggevende. Dit zorgt ervoor dat beide partijen leren omgaan met de situatie en realistische verwachtingen hebben.

Praktische tips voor werkgevers

Voor werkgevers zijn er verschillende praktische stappen te nemen:

• Wees flexibel: Kijk niet alleen naar de functie-eisen, maar vooral naar de mogelijkheden en grenzen van de mens achter de functie.
• Plan regelmatige voortgangsgesprekken: Zo kun je samen inschatten of aanpassingen moeten worden bijgesteld, omdat klachten bij long-COVID vaak fluctueren.
• Zorg voor psychologische veiligheid: Laat duidelijk merken dat het oké is om grenzen aan te geven. Dit verlaagt de druk voor de werknemer.
• Schakel deskundigen in: Een arbeidsdeskundige of bedrijfsarts kan helpen bij het vinden van oplossingen en het geven van maatwerkadvies.
• Bied collegiale steun: Denk aan het tijdelijk herverdelen van taken of het creëren van een buddy-systeem om de werknemer te ondersteunen.

Impact op het team

Het is belangrijk om niet alleen oog te hebben voor de individuele werknemer, maar ook voor het team waarin hij of zij werkt. Hoe worden de tijdelijke veranderingen opgevangen? Hoe zorg je ervoor dat collega’s begrijpen waarom er aanpassingen nodig zijn, zonder in te boeten aan onderlinge samenwerking? Transparante communicatie, binnen de grenzen van de privacy van de werknemer, helpt hierbij.

Bijvoorbeeld: leg aan het team uit dat een collega tijdelijk minder uren werkt of niet bij alle overleggen aanwezig kan zijn, en betrek hen bij het zoeken naar oplossingen. Zo voorkom je frustraties en vergroot je het onderlinge begrip.

Flexibiliteit en maatwerk

Long-COVID vraagt om een andere manier van kijken naar werk en inzetbaarheid. Waar voorheen misschien gedacht werd in termen van ‘alles of niets’, blijkt nu dat er met maatwerk en flexibiliteit veel mogelijk is. Door samen te zoeken naar oplossingen, rekening te houden met fluctuaties in klachten en goed te communiceren, kan een werknemer met long-COVID vaak toch (gedeeltelijk) aan het werk blijven. Flexibiliteit, maatwerk en goede begeleiding zijn de sleutel tot een succesvolle re-integratie — niet alleen voor de werknemer, maar ook voor het team en de organisatie als geheel. Want uiteindelijk is het doel dat iedereen, op zijn of haar eigen manier, duurzaam en met plezier kan blijven bijdragen.

Met dank aan de NVvA