Dit artikel maakt de hoeveelheid potentieel zichtbaar die in organisaties en bedrijven, onzichtbaar voor management, verloren gaat als gevolg van (Collectief) Mentaal Verzuim. Een niet eerder zo pijnlijk duidelijk gemaakt fenomeen waar veel emoties en gevoeligheden onder spelen waar zowel leidinggevenden als hun medewerkers last van hebben. Omdat mensen hiermee elkaar overbelasten, elkaar energie afnemen en hierin de hoofdoorzaak ligt van toename van werkdruk en werkstress.

De schrijver van dit artikel toont al 30 jaar aan dat het bewust maken, het benoemen, het zichtbaar maken en het bespreekbaar maken hiervan, de enige geloofwaardige weg is om véél sneller tot een écht vitale, mentaal schone(re) en sterke(re) organisatie te kunnen komen. Met de snelst realiseerbare cultuur(omslag) waarin mensen elkaar versterkend bijsturen om het juiste goed te doen.

Dit is een manager met ballen die dit open en eerlijk durft uit te spreken, en een manager die hélemaal gelijk heeft. Want medewerkers hebben dit allang gezien, gevoeld en ervaren. En gehoopt dat die manager zou opstaan. Opdat zij hem of haar óók open en eerlijk durven te zeggen waar dat “ergens” is en ontstaat en waarom  medewerkers daar het liefst vandaan willen blijven. Omdat dáár gevoel en emoties de macht, invloed en kracht van de leiding dagelijks ondergraven.

Ze worden ondergegraven in een voor het management verborgen onderstroom waar mensen zichzelf beschermen voor mentaal te gevoelige en te beladen omstandigheden die de organisatie een vermogen (productiviteit, resultaten en dagelijks gedoe) kost. In die onderstroom is ‘de mentale factor’ de sleutel voor een vitale, mentaal schone en sterke organisatie waarin duurzame inzetbaarheid het enige logische resultaat kan zijn.

Het bouwen aan zo’n vitale, mentaal schone en sterke organisatie begint bij het ontdekken waar, waarom en waardoor vermogens onvoldoende worden benut. Een ontdekkingsreis die begint met de tegenvraag: ‘Waar verliezen wij het vermogen dat ons – werkgevers en werknemers – samen veel meer kan geven dan nemen?’ Mijn antwoord? Door samen na te gaan waar wij onze interesse in elkaar kwijtraken, waardoor wij elkaar minder geven dan we – met en van elkaar – nodig hebben. Om het beste van onszelf aan elkaar te willen, kunnen en vooral willen geven.

De verschillen versie 3

Deze afbeelding brengt in één overzicht samen hoe de opbouw van afnemende inzetbereidheid op het werk tot overbelasting, werkdruk, werkstress en uitval leidt.


Toelichting op de afbeelding

  • Het lichtgroene kader is het totaal beschikbare productieve vermogen van de organisatie op basis van wat er aan betaalde kennis, vaardigheden en inzetpotentie ‘in huis’ is. Dus het aandeel van het totale potentieel dat wordt benut in aanwezigheid.
  • De blauwe golf is verborgen potentieel dat verloren gaat in de opbouw van individueel mentaal verzuim (uit stille onvrede en onmacht), overgaand naar collectief mentaal verzuim (als de organisatie het individuele afhaken niet ziet of wil of kan zien). Hierin schuilt de grootste omvang van het verborgen potentieel. Beiden vormen samen ‘verborgen potentieel’ ofwel ‘onbenut vermogen’, dat zich verder kan verharden tot individueel mentaal pensioen.
  • In de wisselwerking (de lichtgrijze zone) tussen dat afhaakgedrag en nog voldoende betrokken mensen zit de belangrijkste oorzaak van overbelasting en negatieve werkstress en te hoge werkdruk. Omdat wat de een in de werkprocessen verzaakt de ander dat erbij of opnieuw moet doen. Daarin groeien in de samenwerking stille irritaties, communicatieproblemen, conflicten, ergernissen en wachttijden.
  • Onder de rode zone vallen organisaties en bedrijven die op voorgaande het minste zicht hebben enwaar teveel en te vaak de meest betrokken mensen uitvallen met psychisch verzuim en ziekteverzuim.
  • Ook zijn er organisaties (gele zone) die juist die mensen zien vertrekken die ze het laatste kwijt willen (ongewenst verloop). Nog los van de extra moeite en kosten die gedaan moet worden voor gewenste aanvulling daarvan.

Ontdek de mentale factor

Ergens, in meer dan 95% van de bedrijven en organisaties gaat dagelijks tot wel 30% menselijk potentieel verloren in een niemandsland. In vrij onzichtbare en niet concrete wisselwerkingen waarin je je als individuele leidinggevende vrij onmachtig en kwetsbaar kunt voelen. Omdat er gevoeligheden en emoties onder spelen. Het meeste onbenut vermogen vinden wij in opgebouwde gevoelens en blinde vlekken tússen mensen, tússen mensen en leidinggevenden en tússen mensen en hun organisatie. En tússen wat is gezegd en wordt gedaan en nagelaten. Iedere dag weer als de te hoge druk, spanning en stress niet ”ergens”, waar men echt wil leren, weten en luisteren, bewust, zichtbaar en bespreekbaar wordt gemaakt. Wij hebben “de hoofdrolspelers” met korte definities in onderstaande afbeelding zichtbaar gemaakt. Daar waar dat “ergens” plaatsvindt.

Fysiek-aanwezig-Fysiek-afwezig

Vitaliseren begint met ontdekken

Vitaliseren begint bij het bewust(er) worden van de oorzaken, verschillen en wisselwerking tussen “de hoofdrolspelers” die een vitale en slagvaardige organisatie in de weg staan. Dat zijn: mentaal verzuim, collectief mentaal verzuim, mentaal pensioen op het werk en psychisch verzuim en ziekteverzuim thuis of elders.

Vervolgens dat met elkaar herkennen en erkennen en het kennen van de oorzaken, verschillen en wisselwerking tussen het ontstaan van mentaal verzuim en mentaal pensioen. Ook is het van belang de gevolgen ervan voor ziekteverzuim en psychisch verzuim te herkennen. En hoe deze je organisatie ongezien en ongemerkt binnensluipen. In de volgordelijke aanpak daarvan wordt de weg geopend naar de wereld van verschil. De wereld achter onbenut vermogen, waar dat ontstaat en waar dat gevonden of hervonden kan worden.

Waar verliest de waardevolle instroom volledige inzetbereidheid?

Jij en jouw voorgangers hebben – als het goed is – als ondernemer, directeur of manager in voorgaande jaren mensen aangenomen die nieuwe kennis en energie met zich meebrachten. Gescreend op motivatie, inzet en betrokkenheid, in de hoop en verwachting dat zij nieuwe impulsen en nieuw leven konden brengen. Zo gaat dat al jaren. Overal.

Zachte krachten met een harde impact

Wat wij echter al jaren geleden ontdekt hebben, is dat deze nieuwe krachten vaak al binnen twee dagen tot twee weken na zo’n frisse start onder invloed komen van “onbekende krachten” om ze heen. Dit gebeurt in een spanningsveld tussen organisatiegedrag en persoonlijk gedrag, zoals ingesleten overtuigingen, patronen, verhalen en opmerkingen van collega’s die een andere werkelijkheid oproepen dan de verwachtingen uit de personeelsadvertentie en het leuke introductiegesprek. Krachten die dan al heel snel inwerken op de mindset van de nieuwe instroom waardoor ze normaal gaan vinden wat in de organisatie normaal gevonden wordt. Dit zorgt voor een onbewuste aanpassing die de meeste mensen meer onder dan boven hun niveau zal laten presteren. Een aanpassing waarin nogal eens verwarrend duidelijk wordt dat bij personeelswerving “het gras altijd (veel) groener is verkocht dan het gevonden wordt”. Het vertrouwen in de organisatie ondervindt als gevolg daarvan bij aanvang al schade. Personeelsadvertenties verkopen liever het ideaalbeeld en de organisatiewensen dan wat er in werkelijkheid leeft en speelt.


Het verschil tussen een mentaal schone en een mentaal vervuilde organisatie

In een mentaal schone organisatie kunnen, durven en willen mensen zich open en eerlijk uitspreken en elkaar met respect aanspreken. Omdat zij de waardering, de zekerheid en de veiligheid daarvoor om zich heen voelen. De energie, de informatie en de communicatie daarin stroomt ongehinderd en betrouwbaar. Het denken en doen, is gericht op het gezamenlijke grotere belang. Zo’n organisatie leeft dankzij optimale verbindingen en haalt er zonder druk alles uit wat erin zit.


De voedingsbodem

En dat verschil tussen wat beloofd is en wat de werkelijkheid is, is “het zaad” van wat er uit gaat komen. Want dat gevonden verschil is de eerste deuk in het geloof en vertrouwen in de zaak. En dat is “de voedingsbodem” voor sluimerende teleurstelling en terughoudendheid. In zo’n voedingsbodem groeit uit “dat zaad” het mentaal verzuim. dit is het verschil tussen wat er aan mentaal vermogen binnen is gekomen en wat, als gevolg van niet uitkomende verwachtingen, er weer uitkomt. Een verschil  dat zich vaak jarenlang heeft opgebouwd tot een collectieve norm: een manier van denken, doen, omgang en inzet die in de organisatie normaal is geworden. Dit wordt vaak de cultuur genoemd terwijl het eigenlijk – voor een individu – een te complexe mentale wisselwerking is  tussen mensen, zaak en leiding.

Daar ergens

Daar ergens ligt het goud verborgen voor een veel minder stressvolle toekomst in organisaties. Daarom focussen wij al 30 jaar op het – voor management en medewerkers – bewust, zichtbaar en bespreekbaar maken van “het waarom” mensen in organisaties zijn gaan denken, doen en nalaten. Terwijl zij als zó goedwillende en enthousiaste medewerkers waren aangenomen.


Feiten over mentaal verzuim

  • Mentaal verzuim komt in 96% van de organisaties en bedrijven voor.
  • Medewerkers in de marktsector melden zelf een omvang daarvan tussen de 10% en soms zelfs 30% collectief mentaal verzuim van het aanwezige potentieel.
  • Daar verliest een bedrijf per 10% ca. 18.000 euro per medewerker per jaar keer het totale aantal medewerkers in de organisatie.
  • In de publieke sector melden medewerkers 20% tot soms zelfs 45% collectief mentaal verzuim.
  • Daar kost 10% ca. 9.000 euro per medewerker per jaar keer het totale aantal medewerkers in de organisatie. n Beide bedragen zijn verborgen kosten waarin imagoschade, omzet- en klantverlies, als

Het volledige artikel

Dit is de korte uitleg van het hierboven gevisualiseerde proces waarin organisaties en bedrijven hun potentie verliezen en daar een steeds duurdere prijs voor moeten betalen. Het volledige artikel vind je – met de definities en de verschillen – in deze link.

Hans Visser

Gepost door Hans Visser

Hans Visser is oprichter van United Sense en grondlegger van duurzame inzetbaarheid. Hij ontwikkelde het vitaliseren van organisaties en bedrijven en de begrippen (Collectief) Mentaal Verzuim en de methode (Collectief) Mentaal Vermogen. Hij was daarmee, 30 jaar geleden al, de 1e Organisatievitalisator en oprichter van het Kenniscentrum in Nederland en Vlaanderen met de primaire focus op de impact van zachte factoren op harde resultaten in organisaties en bedrijven. De door hem ontwikkelde ‘mentale schoonmaak van bedrijven’ realiseert de snelste productiviteitsverbetering en cultuurverandering.