AI maakt ons werk makkelijker, maar wat gebeurt er met ons kritisch denkvermogen als we steeds meer denkwerk uitbesteden? Ontdek hoe organisaties met cognitiemanagement de mentale fitheid van medewerkers versterken en betere beslissingen nemen.
Aflevering 2: baas in eigen brein
De afgelopen twee decennia hebben onze cognitieve vermogens veel te verduren gehad. AI heeft dit proces in een stroomversnelling gebracht, met grote gevolgen voor organisaties die het moeten hebben van hun denkkracht. Met Mindmarqs by Akerendam wil organisatiepsycholoog Ruben Kooy het tij keren. Hoe? Dat vertelt hij in twee blogs. In aflevering 1 luidde hij de noodklok, vandaag de oplossing: cognitieve management.
Zo’n beetje elke beslissing die in een organisatie wordt genomen, gebeurt tegenwoordig in meer of mindere mate samen met AI. Ergens is dat logisch: AI biedt veel kansen om effectiever te worden. AI helpt je om ideeën te bedenken, scherpe analyses te maken en rapportages in te korten. Dat is mooi, maar brengt ook serieuze risio’s met zich mee. Wil je voorkomen dat jouw organisatie inlevert op kwaliteit en onderscheidend vermogen? Dan moet je zeker weten dat je mensen in staat zijn is om de output van AI kritisch tegen het licht te houden en scherp te blijven op het juiste moment.
Want dit is het probleem: hoe meer cognitieve taken we uitbesteden, hoe minder we ons kritisch denkvermogen oefenen. Uit onderzoek blijkt dat slechts 1% van de mensen die AI gebruiken op een link in een AI-samenvatting klikken om te controleren of het klopt. Zeker als de output van een AI al eens correct is gebleken, is de verleiding groot om er de keren daarna blind vanuit te gaan dat het wel goed zit. Terwijl juist kritisch denken zo belangrijk is om goed te beoordelen of de output van AI aan de gewenste kwaliteit voldoet.
Wanneer heb je voor het laatst langer dan 10 minuten ergens over nagedacht zonder dat je werd afgeleid? Met de toename van het aantal schermen in ons leven, nam ook ons concentratievermogen af. AI heeft deze aandachtscrisis versnelt. Door denkwerk aan AI over te laten, gaan we luier denken, wordt het moeilijker om onze aandacht vast te houden en besteden we nóg meer uit aan AI. In de vakliteratuur heet dit cognitive surrender: je gaat ervan uit dat AI het beter weet en schakelt je kritisch denkvermogen uit.
Maar in een wereld waarin iedereen toegang heeft tot dezelfde technologie, wordt het juist belangrijker om kritisch te kunnen blijven denken. Iedereen kan AI inschakelen om honderd goede ideeën te bedenken: het gaat erom dat je het juiste idee kiest. En daar heb je mensen voor nodig. Mensen die context begrijpen en argumenten kunnen wegen, iets waar AI’s moeite mee hebben.
Met AI lopen organisaties het risico echo-kamers te worden waarin iedereen hetzelfde vindt. Om relevant en onderscheidend te blijven, heb je teams nodig met mensen die ieder hun eigen kijk meenemen. Niet voor niets stelde McKinsey in hun rapport The human advantage: stronger brains in times of AI dat organisaaties moeten investeren in ‘breinkapitaal’ om het verschil te maken.
Maar hoe doe je dat? Hoe zorg je ervoor dat jouw mensen de mentale fitheid hebben om op het juiste moment alert te zijn? Het goede nieuws: zowel aandacht als kritisch denken heeft met gedrag te maken. En gedrag kun je trainen. Om goede beslissingen te nemen en kritisch te blijven denken, moet je in staat zijn om de juiste informatie te verzamelen, te analyseren en te wegen. Dat proces speelt zich grotendeels onbewust af, met als gevolg dat we de neiging hebben om het niet belangrijk te vinden. (Vandaar dat we er het graag uitbesteden.) Om kritisch te kunnen blijven, moet je jezelf dwingen om dat proces wél bewust te doen. Zodat je het kan verbeteren.
Cognitiemanagement noemen wij dit. Zie het als hersenfitness. Wie zittend werk doet, gaat naar de sportschool om fysiek fit te blijven. Nu AI cognitieve taken overneemt, gebruiken we onze breinspier minder. Dus: om mentaal scherp te blijven, moeten onze hersens op braingym.
Bij MindMarqs trainen we op drie onderdelen. Daar kan iedereen vandaag al mee beginnen. Bij elk onderdeel geef ik een voorbeeld hoe je dat kan doen.
Voor je ergens aan begint, moet je weten wat je wil bereiken. Wat is het doel, welke richting kies je en wat zijn de randvoorwaarden? Door goed te framen voorkom je antwoorden te zoeken op het verkeerde probleem.
Hoe te trainen? Neem standaard vijf minuten de tijd om het probleem dat je wilt oplossen op minstens twee verschillende manieren op te schrijven. Bijvoorbeeld: ‘Hoe verkopen we meer?’ kun je herframen naar: ‘Wat houdt klanten tegen?’ En: ‘Voor wie is dit product bedoeld?’
Door aandachtsbewustzijn te trainen, leer je de tijd te nemen om ongestoord en gefocust te werken. Kies bewust welke informatie je gebruikt, in welke volgorde je ernaar kijkt en zoek actief naar wat je geneigd bent te negeren.
Hoe te trainen? Blok drie keer per week 45 minuten om zonder afleiding te werken aan een heldere taak. Zet je informatiebronnen klaar en je telefoon uit. Houdt pen en papier bij de hand. Elke keer dat de neiging voelt om je telefoon te pakken of AI aan te zwengelen, zet je een simpel streepje. Je zal merken: hoe vaker je dit traint, hoe minder streepjes je zult zetten.
Een goed oordeel steunt op kennis en ervaring. Op patronen die je herkent en op begrip van de context. Om je denkprocest te doorgronden en kennis te verankeren, moet je terugkijken op eerdere beslissingen. Hoe rijker het fundament, hoe beter en sneller je goede beslissingen kan nemen.
Hoe te trainen? Houd een beslissingslogboek bij. Noteer na elke belangrijke keuze wat je hebt gekozen en waarom. Wat verwacht je en welke eerdere ervaring heb je gebruikt? Kijk geregeld terug of je verwachtingen klopten en wat je kan leren.
Het AI-tijdperk is nog maar net begonnen. Slimme organisaties investeren niet alleen in kunstmatige, maar vooral in menselijke intelligentie. Wil je daar meer over weten? Lees dan zeker deze whitepaper!
Met metingen en trainingen helpen wij teams en leiders om de baas te zijn over hun eigen oordeelvermogen. Zodat ze hun aandacht aan de juiste zaken besteden, kritisch blijven denken en betere beslissingen nemen. Want heb je aan een goed werkend brein als je er geen gebruik van maakt?
WORD LID
Met HRcommunity maken we het werkveld iedere dag een stukje beter en mooier. Meld je gratis aan als lid, maak verbinding, haal én breng kennis, maak je eigen ledenprofiel, connect met andere leden en meer.
PUBLICEER
Heb je een uniek en interessant artikel geschreven en denk je dat deze interessant kan zijn voor de leden van HRcommunity? Stuur deze dan in via het formulier en wij gaan er mee aan de slag.
