Wat als systeemgrenzen niet beperken, maar verbinden? Dit inspirerende verhaal uit een Italiaans dorpje laat zien hoe samenwerking, rituelen en gedeeld eigenaarschap impasses kunnen doorbreken: ook binnen organisaties.
Hoe vaak laten we de systeemgrenzen bepalen hoe het gaat, in plaats van te kijken waar het om gaat en wat er echt toe doet.
Hoe een voorbeeld van een klein Italiaans dorpje je blik kan verruimen en je weer herinnert aan dat we het zelf en samen anders kunnen doen. Je hebt altijd invloed, en soms is het nodig weer even te kijken naar wat nu eigenlijk het (gezamenlijk) doel is. We kunnen ons verliezen in gedoe en gelijk willen hebben, maar als we weer weten waar het over en omgaat is er vaak zoveel ruimte.
Ergens in de glooiende heuvels van Italië, waar cipressen wuiven in de wind en de geur van wijn en versgebakken brood zich mengt met het stof van oude stenen, ligt een klein gehuchtje. Pittoresk en stil – op het oog. Maar wie goed kijkt, ziet dat er iets wringt: het gehucht hoort bij twee dorpen tegelijk. En die grens, hoe onzichtbaar ook, loopt dwars door levens heen. Niet als keuze van de bewoners, maar als een systeem dat over je heen wordt gelegd. Gesymboliseerd door twee plaatsnaamborden, op nog geen vijftig meter van elkaar, die je als wandelaar verwarren en als inwoner verdelen.
Wat voor de mensen als één logisch geheel voelt, werd bestuurlijk gesplitst. En precies dat maakt samenwerking jarenlang onmogelijk.
Voor de bewoners is het geen klein ongemak. Er is geen veilige speelruimte, geen heldere verkeersstructuur. Met steeds meer auto’s en toeristen rijden ze te hard, parkeren doet men aan de straat, wat het nog onveiliger maakt. Maar oplossingen? Die komen er niet. Want wie is er nu verantwoordelijk? En wie zal het betalen?
Zolang het probleem verdeeld blijft, blijft iedereen aan zijn eigen kant van de “grens” hangen.
Het besef groeit langzaam – eerst bij enkele bewoners, later bij beleidsmakers – dat het hier niet alleen gaat om parkeerdruk of bestuurlijke grenzen. Er is een dieper, menselijk verlangen dat verbindt: veiligheid, vooral voor kinderen. Dat verlangen wordt pijnlijk voelbaar als er een kindje werd aangereden, op een van de onoverzichtelijke wegen.
Er is woede, verdriet, maar ook iets anders: een gedeeld besef dat dit niet meer kan blijven liggen. En daar, in dat gedeelde gevoel van urgentie, ontstond ruimte om echt naar elkaar te luisteren.
Het is niet één rapport of beleidsbesluit dat de verandering bracht. Het begint met het besef: we willen allemaal hetzelfde. Veiligheid. Ruimte. Leefbaarheid.
En dat besef brengt creativiteit in beweging.
Wat in eerste instantie vastloopt in verantwoordelijkheden en procedures, komt los op het moment dat iedereen voelt: dit gaat ons allemaal aan. Pas dan wordt er écht geluisterd. Bewoners, gemeenten, provincie – allemaal ontdekken ze: we staan aan dezelfde kant.
En daar, in dat gezamenlijke gevoel van urgentie, ontstaat ruimte om opnieuw te kijken.
In plaats van blijven vechten over ‘de juiste plek’ voor één speel- en parkeerplaats, wordt het idee geboren om er twee te maken: eentje aan elke kant van het gehucht. De bestuurlijke grens wordt niet ontkend, maar de invulling omgezet in een creatieve oplossing. En het gehucht, dat jarenlang geen veilige ruimte had, heeft er nu ineens twee.
Wat eerst verdeeldheid bracht, wordt nu een bron van toegevoegde waarde.
De oplossing ontstaat niet door méér regels of harder onderhandelen. Ze komt door menselijke beweging en vertrouwen. Wat werkt hier in dit dorpje?
Nu beide plekken gerealiseerd zijn, besluiten de bewoners en bestuurders tot iets bijzonders: een rituele opening. Niet een formaliteit, maar een feest van herkenning en erkenning. De plaatselijke fanfare trekt door het gehucht, gevolgd door vertegenwoordigers van beide dorpen, de provincie en de bewoners zelf.
Iedereen krijgt het woord – in een ordelijke, eerlijke volgorde.
En vooral: niemand spreekt meer over waarom het jarenlang níet lukte.
De focus ligt op waarom het uiteindelijk wél gelukt is.
Het verhaal van het kind wordt gedeeld – niet als verwijt, maar als eerbetoon. Er wordt geluisterd, gehuild, gelachen. Kinderen planten bloemen bij hun nieuwe speelplek. Het volkslied wordt gespeeld. En door het ritueel wordt zichtbaar: dit project is veel meer dan een parkeerplaats. Het is nu een gezamenlijk verhaal.
In het ritueel eert men elkaar.
Niet de structuur, maar de verbinding staat centraal.
Binnen organisaties lijkt het wel wat op dit Italiaanse gehucht. Ze zijn verdeeld in afdelingen, business units, regio’s – en soms wordt er een grens getrokken die voor mensen voelt als een splitsing van iets wat voor hen vanzelfsprekend één geheel vormt. Denk aan herstructureringen, fusies, decentralisaties. Ineens is die grens er en dat doet iets.
Wat dan vaak gebeurt? Precies wat in het gehucht gebeurde: ieder blijft in zijn eigen ‘dorp’ hangen, bakkeleiend over wie er verantwoordelijk is.
Maar net als daar, geldt ook hier:
? Een organisatorische grens hoeft geen barrière te zijn.
? Het kan ook een uitnodiging zijn tot creatieve samenwerking.
En als je die samenwerking vervolgens bekrachtigt met een ritueel dat verbindt, eert en betekenis geeft, wordt samenwerking menselijk. Gedeeld. Echt.
? 1. Benoem het gedeelde belang, vooral na een splitsing of herindeling
Zolang je blijft redeneren vanuit de grens, komt niemand in beweging. Focus op het gemeenschappelijk verlangen – daar begint eigenaarschap.
? 2. Geef ruimte aan creatieve oplossingen buiten de vaste kaders
Wat als er niet één project hoeft te zijn, maar twee? Wat als de vorm volgt uit de verbinding, niet uit het organogram?
? 3. Vier het resultaat met een betekenisvol ritueel
Markeer wat er gelukt is. Laat mensen spreken, laat verhalen klinken, geef ruimte aan gevoel en verbinding. Juist dat maakt het resultaat tastbaar en gedragen.
Waar ooit bureaucratie de overhand had, is er nu een gehucht met twee parkjes, twee speelplekken, en – belangrijker nog – één gedeeld verhaal. Niet omdat de grenzen verdwenen zijn, maar omdat mensen besloten elkaar over die grenzen heen te ontmoeten.
Samenwerken is niet alleen het verdelen van taken,
maar juist het verbinden van betekenis.
Het vraagt dat we de mens blijven zien –
niet de formele indeling, de functie of de afdelingsgrens als vertrekpunt nemen,
maar steeds weer teruggaan naar de kern: waarom doen we dit samen?
Werk vanuit het gedeelde verlangen.
Daar ligt het fundament.
Verschillen mogen er zijn.
Sterker nog: verschillen zijn waardevol.
Ze brengen perspectief, nuance, creativiteit.
Maar ze gaan vaak over hoe je iets doet, of vanuit welk gezichtspunt –
terwijl het gedeelde verlangen gaat over wat je echt belangrijk vindt.
De kunst is:
In het gehuchtje is dat: veiligheid, ruimte, en een plek voor kinderen om te spelen.
In organisaties is dat vaak: zorg, ontwikkeling, kwaliteit, waarde, zingeving.
Wat het ook is – breng het telkens terug naar dat gedeelde verlangen.
Het betekent ook vaak nieuwe woorden vinden voor wat dat is, zodat het past bij iedereen.
En als het lukt, eer elkaar daarin. Rituelen bekrachtigen.
Sta stil bij wat samen is ontstaan. Niet vanuit perfectie, maar vanuit erkenning.
Dan is een project meer dan een resultaat – gedragen door een gezamenlijk verhaal.
En verhalen leven voort, generaties door.
En over die generaties:
Soms lijken generaties ook grenzen op te werpen. Zonde. Nergens voor nodig.
Lees het verhaal nog eens vanuit het perspectief van generatieverschillen en wat dit (onterecht) doet met teams en organiseren.
Kijk welke creativiteit je samen los kunt maken, welke rituelen je samen kunt vinden die het oude en het nieuwe eren en verbinden. Dat is de moeite waard. En wie weet vind je en krijg je meer dan je van tevoren kon bedenken. Net als in dat kleine dorpje.
WORD LID
Met HRcommunity maken we het werkveld iedere dag een stukje beter en mooier. Meld je gratis aan als lid, maak verbinding, haal én breng kennis, maak je eigen ledenprofiel, connect met andere leden en meer.
PUBLICEER
Heb je een uniek en interessant artikel geschreven en denk je dat deze interessant kan zijn voor de leden van HRcommunity? Stuur deze dan in via het formulier en wij gaan er mee aan de slag.
