Pensioenwoordenboek: alle pensioenbegrippen voor HR uitgelegd

Pensioen heeft een eigen taal. Wie in HR werkt, komt er elke week mee in aanraking: franchise, uitvoeringsovereenkomst, premievrije aanspraak, stopbrief. Een pensioenadviseur gebruikt die woorden alsof ze vanzelf spreken. Medewerkers en de ondernemingsraad vragen dan toch aan jou wat ze betekenen.

KPMG Pensions Advisory maakte hiervoor een woordenboek. De begrippen staan van A tot Z, in gewone taal uitgelegd. Het is geen document om achter elkaar te lezen. Je houdt het open als naslagwerk.

Drie vragen die het woordenboek beantwoordt

1. Welke begrippen komen in HR het vaakst voorbij?
Vooral de basis: de pensioenovereenkomst (de afspraak tussen werkgever en werknemer), de pensioenregeling en het pensioenreglement, waarin de rechten en plichten staan. Daarnaast het verschil tussen een premieovereenkomst, waarbij de premie vaststaat, en een uitkeringsovereenkomst, waarbij de uitkering vaststaat. Ook de rollen van deelnemer, gewezen deelnemer (ook wel slaper genoemd) en pensioengerechtigde horen erbij.

2. Wat moet een werkgever zelf regelen?
De werkgever sluit een uitvoeringsovereenkomst met het pensioenfonds of de verzekeraar. De pensioenregeling moet buiten de onderneming worden uitgevoerd. Verder moet de werkgever vertrekkende medewerkers afmelden. Binnen drie of vier maanden na vertrek moet de gewezen deelnemer een stopbrief krijgen met een overzicht van zijn opgebouwde pensioen.

3. Hoe is het pensioen van een medewerker opgebouwd?
In drie pijlers. De eerste is de AOW van de overheid, de tweede het pensioen via de werkgever en de derde wat iemand zelf regelt, bijvoorbeeld met sparen of een lijfrente. Het woordenboek legt bij elke pijler uit wat daarbij hoort.

Wat er in staat

Het woordenboek bevat honderden begrippen. Niet alles is voor HR bedoeld. Veel termen gaan over beleggen, toezicht en de financiële positie van een fonds, zoals dekkingsgraad, ALM en solvabiliteit. Handig om te weten dat ze bestaan, maar niet je dagelijkse werk. Bij de letter Q staat overigens: “Geen pensioenbegrippen”.

Voor de arbeidsvoorwaarden zijn vooral de begrippen over regeling en opbouw bruikbaar. Bij een premieovereenkomst bepaalt de betaalde premie met het beleggingsresultaat hoe hoog het pensioen wordt. Bij een middelloonregeling bouwt de medewerker elk jaar een vast percentage op, gebaseerd op het gemiddelde salaris. Bij een eindloonregeling telt het laatst verdiende loon.

Ook de opbouw zelf heeft eigen woorden. Het pensioengevend salaris is het deel van de beloning waarover pensioen wordt opgebouwd. De franchise is het bedrag waarover geen pensioen wordt opgebouwd. Wat overblijft, is de pensioengrondslag. Boven de maximumloongrens wordt niets meer opgebouwd.

Veel begrippen horen bij momenten in de loopbaan van een medewerker. Een nieuwe collega kan nog niet in de regeling zitten en is dan aspirant-deelnemer. Bij vertrek houdt iemand een premievrije aanspraak. Wie van werkgever wisselt, kan het pensioen laten overdragen, en dat heet waardeoverdracht. Bij scheiding wordt het ouderdomspensioen verdeeld, dat heet verevening. Voor partnerpensioen is bij samenwonen een notarieel samenlevingscontract nodig.

Het woordenboek behandelt ook de begrippen uit de Wet toekomst pensioenen, die toen nog een wetsvoorstel was. Denk aan invaren, solidariteitsreserve, flexibele premieovereenkomst en toedelingsregels. Wie vandaag met het pensioenfonds over de transitie praat, hoort deze woorden voortdurend.

Zo gebruik je het

Lees het niet van A tot Z, maar maak een eigen shortlist. Kies de dertig of veertig begrippen die in jouw organisatie spelen, en leg per begrip in één zin uit wat het voor jullie regeling betekent. Die lijst is bruikbaar bij een gesprek met de ondernemingsraad, bij de uitleg aan nieuwe medewerkers en bij het opstellen van communicatie over pensioen.

Over dat laatste lees je meer in ons artikel Medewerkers informeren over extra pensioenopbouw: zo doe je dat. Hoe belangrijk zekerheid voor medewerkers is, staat in Werknemers kiezen massaal voor pensioenzekerheid, niet voor bonus.